Barlag erkekleriň we aýallaryň beýnisinde gen işjeňliginiň nähili tapawutlanýandygyny görkezdi

  • düýn 23:52
  • 602

Alymlar erkekleriň we aýallaryň beýni öýjüklerinde gen işjeňliginiň tapawutlydygyny ýüze çykardylar. Bu barlagyň netijeleri şizofreniýa we Alsgeýmer keseli ýaly, käbir keselleriň döremek howpunyň näme üçin jynsa baglylykda tapawutlanýandygyny düşündirmäge kömek edip biler. Bu barlag Science žurnalynda çap edildi.

Barlagçylar 30 adamyň  beýni bardasynyň alty ýerinden alnan bir milliondan gowrak beýni öýjüklerini seljerdiler. Nusga takmynan 680 000 gyjyndyryjy neýron, 290 000 tormozlaýjy neýron we 270 000 töweregi beýleki öýjüklerden ybaratdy.

4300-den gowrak geniň seljermesi gen işjeňligindäki tapawutlaryň 1% -den az bölegini jynsyň düzýändigini görkezdi. Şeýle-de bolsa, belli bir toparyň içinde tapawutlar, erkekler bilen aýallaryň arasyndaky tapawutlara garanda, has aýdyň görünýär.

Şol bir wagtyň özünde alymlar işjeňlikde durnukly tapawutlar mahsus bolan 100-den gowrak geni anykladylar. Jemi, beýniniň azyndan bir böleginde 3382 gende tapawutlar tapyldy.

Bu genleriň köpüsi jyns hromosomalary bilen gönüden-göni baglanyşykly däl, ýöne estrogen we testosteron ýaly gormonlara jogap berip bilýär.

Awtorlar netijeleriň barlag wagtyndaky ýagdaýy görkezýändigini belleýärler. Gen işjeňligine daşky gurşawyň şertleri we saglyk ýagdaýlary täsir edip biler, şonuň üçin hem netijeleri tassyklamak üçin has köp adamyň gatnaşmagynda goşmaça seljermeleri geçirmek gerek bolar.
 


düýn 15:38
1.3k+

Alymlar lazeriň kömegi bilen beýnidäki ynamy işjeňleşdirmegi öwrendiler

Kwinslend uniwersitetiniň alymlary beýnide oksitosin we wazopressin gormonlaryny lazeriň kömegi bilen nokatlaýyn dolandyrmagyň täze, öň görülmedik usulyny oýlap tapdylar....

düýn 12:05
3k+

Türkiýeli alymlar «akylly şpris» oýlap tapdylar

Haber7 portaly Stambuluň Ýyldyz tehniki uniwersitetiniň alymlary tarapyndan hirurgiýa operasiýalaryň howpsuzlygyny ýokarlandyrmaga mümkinçilik berýän «akylly şprisiň» oýlap tapylandygyny habar berdi....

22.04.2026 16:31
1.4k+

Alymlar 700°C gyzgynlykda işlemäge ukyply çip döretdiler

Günorta Kaliforniýa uniwersitetiniň inženerleri 700 dereje gyzgynlyga çenli bökdençsiz işlemäge ukyply elektron enjamyny işläp düzdüler. Bu täsin açyş baradaky makala Science žurnalynda çap edildi....

21.04.2026 16:43
2.5k+

«Ylmy Oskar»: Körlüge garşy gen terapiýasyny döredijiler $3 mln möçberinde baýraga mynasyp boldy

Molekulýar biolog Jin Bennet, oftalmolog Albert Maguaýr we lukman, professor Ketrin Haý nesilden-nesle geçýän körlügi bejermekde ulanylýan we ABŞ-da ilkinji tassyklanan gen terapiýasyny işläp düzendikleri......