Adamyň ahlak garaýşy bilen onuň edýän işleriniň arasyndaky çaprazlygyň sebäbi beýniniň wentromedial prefrental gabygy diýlip atlandyrylýan böleginiň işjeňlik derejesine bagly bolup çykdy. Neýrobiologlaryň bu täze açyşy barada Cell Reports žurnalynda ýörite makala çap edildi.
Sýaoçu Çžanyň ýolbaşçylygyndaky alymlar toparynyň barlaglaryna görä, ikiýüzlülik köplenç erbet häsiýetiň netijesi däl-de, beýniniň şahsy bähbitleri ara düşende ahlak kadalaryny netijeli ulanyp bilmezligi zerarlydyr.
Adam özüne peýda geljek ýagdaýynda maddy bähbidi saýlaýar, emma başga biriniň işine baha berende, ondan ak ýürekliligi talap edýär. Çünki beýnimiz öz kararlarymyza peýda nukdaýnazaryndan, başgalaryň kararlaryna bolsa ahlak kadalaryndan ugur alyp seredýär.
Muny belli-külli anyklamak üçin Welli Lýunyň ýolbaşçylygyndaky alymlar topary 58 meýletinçiniň gatnaşmagynda synag geçirdi. Synagyň birinji tapgyrynda gatnaşyjylar kart oýnunda görkezme beriji boldular. Ol ýerde ýalan sözlemek pul baýragyny getirýärdi. Şol wagt olaryň beýnisi fMRT (funkshonal magnit-rezonans tomografiýasy) arkaly skanirlendi. Ikinji tapgyrda-da şol bir adamlar başgalaryň kararlaryna syn edip, olara ahlak hazaryndan baha berdiler.
Şeýlelikde alymlar beýniniň şol bölegine emeli usulyň (elektrik signallary arkaly) üsti bilen täsir edenlerinde, adamlarda ikiýüzlüliginiň artandygynyň üstüni açdylar. Ýagny, beýniniň bu böleginiň işjeňleşmegi söz bilen amalyň arasyny göz-görtele tapawutlandyrdy.
Taslamanyň esasy awtory Hunwen barlagdan gelip çykýan netijäni: «Biziň netijelerimiz ahlak yzygiderliligiň (meselem, sözüňde tapylmagyň) dogabitdi häsiýet däl-de, wagtyň geçmegi bilen türgenleşdirip boljak ukypdygyny görkezýär. Bu yzygiderlilik oýlanyşykly kararlary we dürli maglumatlary birleşdirmegi talap edýär» diýip giňişleýin düşündirýär.
Alymlaryň pikiriçe, beýniniň bu mehanizmlerine düşünmek geljekde bilim programmalaryny kämilleşdirmäge we hatda has ahlakly emeli aň ulgamlaryny döretmäge-de kömek eder.
