Alymlar täze barlaglaryň netijesinde, halkyň bileleşip döwlet dolandyrmak edähediniň diňe gadymy Gresiýada däl, eýsem bütin dünýäde ulanylandygyny anykladylar. Olar bu netijä gelmek üçin öňürti Ýewropanyň, Aziýanyň we Amerikanyň 31 sany gadymy medeniýetini ilik-düwme öwrendiler.
Taryhçy alymlaryň gelen netijelerine görä, şäheriň gurluşy bu babatda köp maglumaty özünde jemleýär. Meselem, eger şäherde uly meýdançalar we ilatyň üýşüp, maslahat edip biljek binalary köp gurlan bolsa, diýmek, ol ýerde adamlaryň sözi (demokratiýa) ýörän bolmaly. Tersine, eger şäherdäki ähli ýollar diňe hökümdaryň köşgüne barýan bolsa, şeýle-de uly heýkeller we ýadygärlikler agdyklyk etse, onda ýeke-täk bir adamyň sözi diňlenip (awtokratiýa), şoňa görä hereket edilen bolmaly.
Muňa mysal hökmünde Pakistandaky gadymy Ind jülgesiniň şäheri – Mohenjo-Darony, Meksikadaky Teotiuakan we Monte-Alban medeni merkezlerini, Demirgazyk Amerikanyň ýerli indeý taýpalarynyň birleşmesi – Irokez konfederasiýasyny bellemek bolar. Bu şäherlerde häkimiýet bir adamyň elinde däl-de, köpçülikleýin görnüşde bolupdyr. Ilat islendik meseleleri özara maslahatlaşyp, hemmeleriň bähbidini nazarlaýan derejede çözmegi başarypdyrlar.
Barlaga görä, bu ýagdaýa döwletiň ululygy däl-de, girdejiniň (puluň) kimde durandygy möhüm bolupdyr. Eger hemme baýlyk diňe bir toparyň elinde durýan bolsa, ýurt rehimsizlik bilen dolandyrylypdyr. Girdeji çeşmeleri ilatyň ygtyýarynda bolan ýagdaýynda welin, deňlik we agzybirlik döräpdir.
Gysgaça aýdylanda, gadymy geçmişde dünýäniň biri-birinden örän uzak künjeklerinde — Aziýada-da, Amerikada-da adamlar gadym wagtlardan bäri deňlige we döwleti bileleşip, agzybirlikde dolandyrmaga ymtylypdyrlar.
