Kosmos kartasynda, astronomik ölçegler boýunça örän golaýda täze bir gyzykly nokat peýda boldy. Ýerden 83 ýagtylyk ýyly uzaklykda alymlar adaty tapyndylardan düýbünden tapawutlanýan bir planetany ýüze çykardylar.
Ol biziň planetamyzdan biraz uly, solgun gyzyl karlik ýyldyzynyň daşyndan aýlanýar. Iň gyzykly tarapy bolsa, onuň öz ýyldyzynyň ýaşaýyş zolagynda ýerleşýänligidir.
Bu açyşy Gün ulgamyna golaýdaky ýagty ýyldyzlary dykgat bilen yzarlaýan TESS (Transiting Exoplanet Survey Satellite) kosmos teleskopy amala aşyrdy. Ol planetanyň ýyldyzyň öňünden geçýän wagtyndaky ýalpyldylary hasaba alýar. TOI-1080 b atly täze super-ýer tapylmagynda hem edil şular ýaly «signal» kömek etdi. Soňra onuň bardygyny ýerdäki teleskoplar arkaly geçirilen barlaglar hem tassyklady.
Planeta kosmos ölçegleri boýunça uly däl. Ol Ýerden takmynan 1,2 esse uly, agramy-da Ýeriňkä golaý bolup biler. Ýöne ondaky şertler biziň öwrenişen ýagdaýymyzdan birneme üýtgeşik. Meselem, bu planetada bir ýyl bary-ýogy 4 güne çekýär, temperatura hem takmynan 95°C.
TOI-1080 b öz ýyldyzyna örän golaý ýerleşýär. Ol aralyk Ýer bilen Günüň arasyndaky uzaklygyň 2,7%-ne deňdir.
Gyzgynlygyna garamazdan, planeta resmi taýdan ýaşaýyş zolagynda (habitable zone) hasaplanýar. Bu bolsa, belli bir şertlerde onda atmosferanyň — dykyz kömürturşy gazyndan ýa-da hatda kisloroddan ybarat gatlagyň bolup biljekdigini aňladýar. Ýöne muny tassyklamak üçin entek goşmaça barlaglar geçirmek gerek.
Bu ulgamyň diňe bir planetadan ybarat ýaly görünýändigi-de täsindir. Maglumatlara görä, onuň ýanynda meňzeş ululykdaky başga planeta ýok.
Monthly Notices of the Royal Astronomical Society žurnalynda täze planetanyň tapylmagynda ýalňyşlyk döremek ähtimallygynyň 0,2% derejede – örän pesdigi aýdylýar.
