Gadymy müsür hatdatlary 3300 ýyl öň häzirki ýaly ştrihler bilen ýalňyşlaryny düzedipdirler

  • şu gün 16:03
  • 770

Gadymy Müsüriň hatdatlarynyň papiruslardaky ýalňyşlary häzirki zaman kanselýariýa ştrihine meňzeş madda bilen düzedendikleri alymlar tarapyndan subut edildi. Bu barada Kembrijdäki Fiswilliam muzeýiniň hünärmenleri mälim edýärler.

Bu aýratynlyk «Gadymy Müsürde ýasaldy» atly sergä taýýarlyk görülýän wagtynda ýüze çykaryldy. Sergi şaý-sepleriň, keramika önümleriniň we heýkelleriň döredilmeginde ulanylan tehnologiýalara we hünär usullaryna bagyşlanýar.

Sergä goýmak üçin «Merhumlar kitabynyň» 3300 ýyllyk nusgasyny taýýarlamak bilen meşgullanýan guramaçy Helen Stradwik adaty bolmadyk täsin bir ýagdaýa üns berýär. Sahypalaryň birinde b.e. öňki XIII asyrda patyşa arhiwlerini dolandyryjy Ramos atly hatdat we onuň ýanynda şagal kelleli Upuaut hudaýy diýlip çaklanylýan jandaryň suraty çekilipdir.

Mesele içgin öwrenilende, şagalyň şekiliniň iki tarapynda hem galyň ak reňk gatlagynyň bardygy anyklandy. Barlaglar bu maddanyň kalsit we hantitden ybaratdygyny görkezdi. Ramosyň eşigindäki ak reňkiň diňe hantitden ýasalandygy, şagalyň daşyndaky gatlagyň bolsa ýörite suraty düzetmek üçin çalynandygy subut edildi.

Stradwigiň aýtmagyna görä, nakgaş bu usul bilen şekiliň gyralaryny üýtgedip, ony has inçeldipdir. Mikroskop astynda ak tegmili papirusyň reňkine sazlamak üçin ulanylan sary reňkiň yzlaryny hem görmek bolýar.

«Merhumlar kitaby» ýazylan bu papirus 1922-nji ýylda Sedmentdäki guburlaryň birinden tapylypdy. Ol biziň döwrümize ýeten şeýle mazmunly ýazgylaryň iň oňat saklanan nusgalarynyň biri hasaplanýar.


şu gün 04:40
2.8k+

Alymlar: adamzadyň diri galmagyna duýgudaşlyk sebäp bolupdyr

Adamzadyň müňlerçe ýyllaryň dowamynda ýitmän, gyrylman, arkama-arka ýaşap ýörmegine onuň güýji-de däl, akly-da däl, eýsem özgäniň derdine duýgudaşlyk etmek we gatnaşyk gurmak ukyby sebäp bolupdyr. Bu baradaky ýörite barlaglar arkaly gelnen ylmy makala Journal of Archaeological Science žurnalynda çap edildi...

17.03.2026 16:06
3.2k+

Adamzat taryhynda iň gymmat tehnologiýa taslamalarynyň ady belli boldy

Her bir siwilizasiýa öz yzynda döwrüniň maddy subutnamalaryny galdyrýar. Häzirki zaman dünýäsinde iri inženerçilik we ylmy taslamalar şeýle simwollara öwrülýär. laryň köpüsiniň işlenip düzülmegi üçin onlarça ýyl gerek boldy we ägirt uly maliýe we tehnologik serişdeleri talap etdi...

16.03.2026 15:30
2.3k+

Fransiýada Arhimediň golýazmasynyň ýiten sahypasy tapyldy

Fransiýaly barlagçy Wiktor Gisemberg Blua şäheriniň muzeýinden «Arhimediň palimpsestiniň» ýiten 123-nji sahypasyny tapdy. Bu barada Fransiýanyň Milli ylmy barlaglar merkezi (CNRS) habar berdi. Tapylan sahypada Arhimediň «Sfera we silindr barada» atly traktatynyň bir bölegi ýerleşýär...

04.03.2026 16:19
4.6k+

Çybynlaryň «adam kastyna çykanyna» 1,8 million ýyl bolupdyr

Biologlar mör-möjekleriň DNK-syny seljerip, çybynlaryň adamy çakmak arkaly iýmitlenip başlamagynyň takmynan 1,8 million ýyl mundan ozal Günorta-Gündogar Aziýada ýüze çykandygy baradaky netijä geldiler. Çybynlar adam üçin iň wehimli mör-möjekler hasaplanylýar...