Fransiýada Arhimediň golýazmasynyň ýiten sahypasy tapyldy

  • 16.03.2026 15:30
  • 2.4k+

Fransiýaly barlagçy Wiktor Gisemberg Blua şäheriniň muzeýinden «Arhimediň palimpsestiniň» ýiten 123-nji sahypasyny tapdy. Bu barada Fransiýanyň Milli ylmy barlaglar merkezi (CNRS) habar berdi.

Tapylan sahypada Arhimediň «Sfera we silindr barada» atly traktatynyň bir bölegi ýerleşýär. Mundan ozal bu sahypa golýazmanyň beýleki iki sahypasy bilen bilelikde ýiten hasaplanýardy.

«Arhimediň palimpsesti» — X asyra degişli bolan we Wizantiýada näbelli awtor tarapyndan döredilen grek golýazmasydyr. Onda gadymy grek alymynyň birnäçe ylmy işleri ýygnalan bolup, olaryň käbirleri başga çeşmelerde saklanyp galmandyr. Orta asyrlarda pergamenti täzeden ulanmak üçin ondaky ýazgylar bölekleýin öçürilipdir.

Golýazma ilki Ierusalimde, soňra bolsa Konstantinopolda saklanypdyr. 1906-njy ýylda daniýaly alym Ýohan Lýudwig Heýberg onuň sahypalaryny surata düşürip, mazmunyny resmileşdiripdir. Bu suratlar häzirki güne çenli Daniýanyň Patyşa kitaphanasynda saklanýar.

Wiktor Gisemberg tapylan sahypany Heýbergiň düşüren suratlary bilen deňeşdirip, onuň hakykatdan hem «Arhimediň palimpsestine» degişlidigini anyklady.

Sahypanyň bir tarapynda, doga tekstiniň aşagynda traktatyň bölekleri we geometrik şekiller görünýär. Suratynyň aşagyndaky ýazgyny häzirlikçe okap bolmady.

Häzirki wagtda bu golýazma ABŞ-nyň Baltimor şäherindäki Wolters muzeýinde saklanýar.


19.04.2026 23:37
4.7k+

Neandertallaryň çagalary häzirki zaman çagalardan tiz ýetişipdir

Paleoantropologlar neandertal çagalarynyň irki ýaşlarda häzirki zaman çagalaryna garanyňda has çalt ösendiklerini anykladylar. Olar Ysraýyldaky Amud gowagynda tapylan çaga ystyhanyny gaýta öwrenenlerinden soň......

17.04.2026 15:25
5.1k+

Berlinde 13 ýaşly mekdep okuwçysy 2300 ýyllyk gadymy teňňäni tapdy

13 ýaşly mekdep okuwçysy Berliniň golaýyndaky meýdançadan ellinizm döwrüne degişli, takmynan 2300 ýyllyk bürünç teňňäni tapdy. Bu barada Germaniýanyň Bild gazeti habar berýär....

15.04.2026 17:02
3k+

Süýdemdirijileriň ata-babalary ýumurtga basyp köpelipdirler: bu 250 million ýyl mundan ozal bolupdyr

Halkara alymlar topary takmynan 250 million ýyl mundan ozal ýaşap geçen süýdemdirijileriň gadymy ata-babasy bolan listrozawryň embrionyny öz içine alýan ýumurtga tapdylar diýip, PLOS ONE neşiri habar berýär....

22.03.2026 16:03
4.2k+

Gadymy müsür hatdatlary 3300 ýyl öň häzirki ýaly ştrihler bilen ýalňyşlaryny düzedipdirler

Gadymy Müsüriň hatdatlarynyň papiruslardaky ýalňyşlary häzirki zaman kanselýariýa ştrihine meňzeş madda bilen düzedendikleri alymlar tarapyndan subut edildi. Bu barada Kembrijdäki Fiswilliam muzeýiniň hünärmenleri mälim edýärler...