Fransiýada Arhimediň golýazmasynyň ýiten sahypasy tapyldy

  • şu gün 15:30
  • 640

Fransiýaly barlagçy Wiktor Gisemberg Blua şäheriniň muzeýinden «Arhimediň palimpsestiniň» ýiten 123-nji sahypasyny tapdy. Bu barada Fransiýanyň Milli ylmy barlaglar merkezi (CNRS) habar berdi.

Tapylan sahypada Arhimediň «Sfera we silindr barada» atly traktatynyň bir bölegi ýerleşýär. Mundan ozal bu sahypa golýazmanyň beýleki iki sahypasy bilen bilelikde ýiten hasaplanýardy.

«Arhimediň palimpsesti» — X asyra degişli bolan we Wizantiýada näbelli awtor tarapyndan döredilen grek golýazmasydyr. Onda gadymy grek alymynyň birnäçe ylmy işleri ýygnalan bolup, olaryň käbirleri başga çeşmelerde saklanyp galmandyr. Orta asyrlarda pergamenti täzeden ulanmak üçin ondaky ýazgylar bölekleýin öçürilipdir.

Golýazma ilki Ierusalimde, soňra bolsa Konstantinopolda saklanypdyr. 1906-njy ýylda daniýaly alym Ýohan Lýudwig Heýberg onuň sahypalaryny surata düşürip, mazmunyny resmileşdiripdir. Bu suratlar häzirki güne çenli Daniýanyň Patyşa kitaphanasynda saklanýar.

Wiktor Gisemberg tapylan sahypany Heýbergiň düşüren suratlary bilen deňeşdirip, onuň hakykatdan hem «Arhimediň palimpsestine» degişlidigini anyklady.

Sahypanyň bir tarapynda, doga tekstiniň aşagynda traktatyň bölekleri we geometrik şekiller görünýär. Suratynyň aşagyndaky ýazgyny häzirlikçe okap bolmady.

Häzirki wagtda bu golýazma ABŞ-nyň Baltimor şäherindäki Wolters muzeýinde saklanýar.


22.02.2026 14:29
11k+

Alymlar 1949-njy ýylda Bermuda adalarynda ýazga alnan geň sesiň syryny açdylar

Üstünden 77 ýyl geçeninden soň, Bermuda adalarynda ýazgy edilen nämälim sesiň nireden çykanlygy belli boldy. Ol küýki kitiň aýdymynyň iň irki ýazgysy bolup çykdy. 1949-njy ýylyň 7-nji martynda «Atlantis» barlag gämisindäki alymlar Bermud adalarynyň kenarynda akustiki tejribeler geçirdiler...

19.02.2026 22:40
5.4k+

Alymlar gadymy dünýäniň ýedi täsinliginiň biriniň sanly modelini döredýärler

Barlagçylar topary gadymy dünýäniň ýedi täsinliginiň biri hasaplanýan Aleksandriýa (Faros) maýagynyň üç ölçegli sanly modelini döretmäge başladylar. Beýikligi 120 metre ýetip, Aleksandriýa limanynda ýerleşen bu maýak diňe Gizadaky Heops piramidasyndan (146,6 m) pes bolupdyr...

15.02.2026 15:37
7.1k+

Müsürde açyk asman astynda 10 müň ýyl bäri işläp duran muzeý tapyldy

Arheologlar Sinaý ýarymadasynyň günortasynda ýüzüne gadymyýetde ýüzüne suratlar çekilen we oýulyp şekiller galdyrylan gaýany tapdylar. Alymlaryň çaklamasyna görä, olaryň iň gadymylary takmynan 10 müň ýyl ozal döredilipdir diýip, Yeni Safak neşiri habar berýär...

12.02.2026 14:49
3.7k+

Şotlandiýada meýletinçi arheolog piktleriň müň ýyl ozal ýasan ýüzügini tapdy

Beýik Britaniýanyň demirgazygyndaky gadymy Burghed şäherçesinde geçirilen gazuw-agtaryş işleri wagtynda meýletinçi piktlere degişli bolan, takmynan müň ýyl ozal ýasalan del ýüzük tapyldy. Bu barada Popular Mechanics neşiri habar berýär...