Näme üçin boks, gylyçlaşmak ýa-da tennis boýunça çempionlaryň arasynda çepbekeýler has köp duş gelýär? Täze ylmy barlaglar munuň sebäbiniň fiziki ukyplarda däl-de, eýsem psihologiýada ýatandygyny görkezdi.
Scientific Reports ylmy žurnalynda çap edilen netijelere görä, köplenç çepbekeýler bäsdeşlige has meýilli bolýarlar. Şeýle netijä gelinmegine italiýaly we germaniýaly alymlaryň 1100-den gowrak meýletinçiniň maglumatlaryny içgin öwrenmekleri esas boldy. Şoňa görä, saglakaýlar adatça aç-açan, aýratynam ynjalyksyzlyk döredýän bäsdeşlikden gaça durmaga çalyşýarlar. Çepbekeýler bolsa diňe ýeňiş üçin däl, eýsem özüni ösdürmek we bäsleşigiň lezzetini almak üçin hem ýaryşmaga mydama taýýardyrlar.
Alymlar bu babatda ýene bir çaklamany, ýagny «Çepbekeýler hereket taýdan has çalasynmy?» diýen soragyň jogabyny aýdyňlaşdyrmak üçin ikinji bir synagy geçirdiler.
Synaga çepbekeýlerden we saglakaýlardan ybarat 48 sany meýletinçi gatnaşdy. Olar el barmaklarynyň inçe hereketlerini we çalasynlygyny barlap görýän ýörite ýumuşlary ýerine ýetirdiler. Bu synag garaşylmadyk netije berdi we iki toparyň arasynda hereketleriň çaltlygy, işe çulumlyk babatda üýtgeşik tapawut tapylmady. Şunlukda bäsdeşlik ukybynyň bedende däl-de, ruhy dünýäde –psihologiýada gizlenendigi mälim boldy.
Bellemeli ýene-de bir ýagdaý bar. Ewolýusion biologiýada adamlaryň takmynan 10%-niň çepbekeý bolmagy müňlerçe ýyl bäri üýtgemän gelýän görkezijidir. Şol sebäpden hem, alymlaryň pikiriçe, has köplük bolan saglakaýlar jemgyýetçilik hyzmatdaşlygyna we agzybirlige has golaý bolýarlar, çepbekeýler bolsa, tersine, gapma-garşylyklarda we ýaryşlarda derrew öňe çykmagy başarýarlar.
Bu has-da sportda ýiti duýulýar. Garşydaşlaryna çepbekeýleriň tehnikasyny öňünden çaklamak kyn bolýar. Mundan başga-da, çepbekeýleriň saglakaýlar üçin niýetlenen dünýäde ýaşamaly we uýgunlaşmaly bolandyklary üçin, olarda bäsdeşlik ukyby we çemeçillik has ir kemala gelýär.
