Eýranyň günbatarynda ýaşy takmynan 5000 ýyla deň bolan, 7000-den gowrak möhür yzyndan, žetonlardan we toýun heýkeljiklerden ybarat bolan täsin toplum tapyldy. Phys.org neşiriniň habar bermegine görä, bu gymmatlyklar Kuzaran jülgesindäki Tape-Týaline ýadygärliginde geçirilen barlaglar wagtynda ýüze çykaryldy.
Doktor Şokuh Hosrawi öz barlaglarynyň netijelerini Antiquity žurnalynda çap etdi. Bu ýygyndy resmi taýdan gadymy dünýäniň iň iri möhür yzlarynyň toplumy diýlip ykrar edildi. Tapyndylar biziň eýýamymyzdan öňki 3200–2800-nji ýyllar aralygynda merkezi Zagros sebitinde ösen dolandyryş we iýerarhiýa ulgamynyň bolandygyny subut edýär.
Alymlar möhürleriň söwda geleşiklerini hasaba almak we harytlaryň saklanyşyna gözegçilik etmek üçin ulanylandygyny anykladylar. Olar bilen ammarlaryň gapylary, galla salnan haltalar, şerap we ýag guýlan gaplar möhürlenipdir.
Her bir goparylan toýun plomba hasapçylyk ulgamynda çek wezipesini ýerine ýetiripdir. Statistik seljermeler ýerli ýaşaýjylaryň dürli sebitlerden azyndan 150 sany söwda hyzmatdaşy bilen gatnaşykda bolandygyny görkezdi. Möhürleriň dürli görnüşleri Tape-Týalineniň Mesopotamiýa bilen Eýran platosyny birleşdirýän esasy logistik merkezi bolandygyny tassyklaýar.
«Käbir möhür eýeleri diňe ammarlara girmek üçin jogapkär bolupdyrlar, olar harytlaryň getirilmegine we äkidilmegine gözegçilik edipdirler. Beýlekiler bolsa öz möhürlerini haryt gaplaryna hem-de jaýlaryň gapylaryna basypdyrlar» diýip, barlagçy zenan düşündirýär.
