Alymlar ähli janly-jandardan hem gadymy genleri tapdylar

  • 18.02.2026 07:36
  • 1.8k+

Häzirki zaman organizmleriniň ählisiniň nesil daragty takmynan dört milliard ýyl ozal ýaşan iň irki uniwersal umumy kowumbaşylara baryp direýär. Emma ABŞ-ly alymlar mundan hem aňryk gidip, «uniwersal paraloglar» diýlip atlandyrylýan ýörite genleri öwrendiler.
Paraloglar — bu genomda birnäçe gezek duş gelýän kowumdaş genlerdir. Meselem, ynsanda gemoglobiniň sekiz  dürli geni bolup, olaryň ählisi hem bir gadymy genden gözbaş alýar. Uniwersal paraloglar örän seýrek duş gelse-de, olar tas ähli janly-jandarlarda bar. Bu bolsa, olaryň umumy kowumbaşydan hem öň dörändigini subut edýär.
Barlaglar bu genleriň beloklaryň sintezine we molekulalaryň öýjük membranalaryndan geçişine gatnaşýandygyny görkezdi. Alymlar häzirki zaman beloklaryndan has ýönekeý bolsa-da, membranalara birigip, beloklaryň ornaşmagyna kömek etmäge ukyply iň gadymy beloklaryň biriniň gurluşyny dikeltdiler. Bu iş, iň irki öýjükleriň nähili işländigi barada täze maglumatlary berýär.
Häzirki wagtda barlagçylar täze uniwersal paraloglary tapmak we Ýer ýüzünde ýaşaýşyň nähili dörändigini doly anyklamak üçin emeli aňy ulanmagy meýilleşdirýärler.


23.04.2026 23:52
4.9k+

Barlag erkekleriň we aýallaryň beýnisinde gen işjeňliginiň nähili tapawutlanýandygyny görkezdi

Alymlar erkekleriň we aýallaryň beýni öýjüklerinde gen işjeňliginiň tapawutlydygyny ýüze çykardylar. Bu barlagyň netijeleri şizofreniýa we Alsgeýmer keseli ýaly, käbir keselleriň döremek howpunyň näme üçin......

23.04.2026 15:38
2.1k+

Alymlar lazeriň kömegi bilen beýnidäki ynamy işjeňleşdirmegi öwrendiler

Kwinslend uniwersitetiniň alymlary beýnide oksitosin we wazopressin gormonlaryny lazeriň kömegi bilen nokatlaýyn dolandyrmagyň täze, öň görülmedik usulyny oýlap tapdylar....

23.04.2026 12:05
3.9k+

Türkiýeli alymlar «akylly şpris» oýlap tapdylar

Haber7 portaly Stambuluň Ýyldyz tehniki uniwersitetiniň alymlary tarapyndan hirurgiýa operasiýalaryň howpsuzlygyny ýokarlandyrmaga mümkinçilik berýän «akylly şprisiň» oýlap tapylandygyny habar berdi....

22.04.2026 16:31
1.5k+

Alymlar 700°C gyzgynlykda işlemäge ukyply çip döretdiler

Günorta Kaliforniýa uniwersitetiniň inženerleri 700 dereje gyzgynlyga çenli bökdençsiz işlemäge ukyply elektron enjamyny işläp düzdüler. Bu täsin açyş baradaky makala Science žurnalynda çap edildi....