Türkmen himikleri ekologiýa taýdan has arassa sement öndürmegiň usulyny tapdylar

Türkmen alymlary taýýar materialyň hilini ýitirmezden, çig malyň we ýangyjyň sarp edilişini azaltmaga mümkinçilik berýän, mineral goşundylaryň paýy ýokarlandyrylan portlandsement öndürmegiň tehnologiýasyny işläp düzdüler. Bu taslama Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Himiýa instituty tarapyndan Döwlet energetika instituty bilen bilelikde alnyp barylýar.
Usulyň özeni sement klinkeriniň paýyny azaltmakdan we ony minerallar bilen çalşyrmakdan ybaratdyr. Belli bolşy ýaly, häzirki wagtda ýurtda 20 göterim mineral goşundysy bolan sement eýýäm öndürilýär. Barlagçylar bu görkezijini 35 göterime çenli ýokarlandyrmagy teklip etdiler. Synaglar şeýle düzümli betonyň berkliginiň kadalaşdyryjy talaplara doly laýyk gelýändigini subut etdi.
Mineral goşundylar üçin çig mal hökmünde düzüminde aktiw kremniý oksidi bolan opoka hyzmat edýär. Şeýle düzüm betonyň agressiw gurşawyň täsirine durnuklylygyny ýokarlandyrýar,  klinkeriň göwrüminiň azaldylmagynyň netijesinde bolsa parnik gazlarynyň bölünip çykmagy peselýär. Sementiň bir tonnasynda klinkeriň tygşytlanmagy 300 kg-dan geçýär. Bu bolsa öz gezeginde tebigy gazyň sarp edilişini hem azaldýar.
Barlaglaryň netijeleri Russiýanyň Syktywkar uniwersitetiniň ylmy habarlar neşirinde neşir edildi.
Ýeri gelende bellesek, Türkmenistanda 5 sany sement zawody işleýär we olaryň umumy önümçilik kuwwaty ýylda 3,5 million tonnadan geçýär. Şol nukdaýnazardan seredniňde täze usulyň ornaşdyrylmagy ýurduň ykdysadyýeti üçin uly ähmiýete eýedir.