Ýura döwrüniň ýyrtyjy dinozawrlary öz kowumdaşlarynyň çagalary bilen iýmitlenipdir diýlip çaklanylýar

  • 06.02.2026 17:19
  • 3.9k+

Ýura döwrüniň ahyrlaryndaky ekoulgamda ýyrtyjy dinozawrlaryň esasy awy uly göwreli äpet jandarlar däl-de, eýsem zawropodlaryň çagalary bolupdyr. Londonyň uniwersitet kollejiniň alymlarynyň geçiren täze barlaglary şeýle netijä gelmäge esas döretdi.
Zawropodlar — uly ýaşynda äpet ölçeglere ýetýän, uzyn boýunly iri ot iýiji dinozawrlardyr. Emma doglanlarynda örän kiçi ýumurtgadan çykýandyklary sebäpli, olaryň çagalary uzak wagtlap ejizje hem-de goragsyz bolupdyr. Alymlaryň bellemegine görä,  şeýle uly göwreli haýwanlar üçin ýumurtgalaryna ideg etmek kyn bolan bolmaly. Üstesine alnan maglumatlar hem, edil häzirki zaman deňiz pyşbagalarynda bolşy ýaly, olarda ata-enelik aladasynyň bolmandygyny görkezýär.
Barlagçylar dinozawrlaryň beden ölçeglerine, dişleriniň we süňkleriniň izotop düzümine we gatap daşa dönen aşgazanyndan tapylan seýrek tapyndylara esaslanyp, giçki ýura döwrüniň iýmit zynjyryny dikeltdiler. Seljerme üçin häzirki zaman ekoulgamlary öwrenilende ulanylýan nusgalar peýdalanyldy.
ABŞ-daky Morrison formasiýasy we Koloradodaky «Dry Mesa Dinosaur Quarry» tapyndylar künjegi maglumatlaryň esasy çeşmesi boldy. Seljerme ýaş zawropodlaryň dürli ýyrtyjylar üçin yzygiderli aw bolandygyny we edil şonuň ýaly, Allosaurus ýaly ýyrtyjylaryň iýmitiniň  hem esasy bölegini düzendigini görkezdi.
Alymlaryň pikiriçe, aňsat tapylýan awuň köp bolmagy ýura döwrüniň ýyrtyjylaryna çylşyrymly awçylyk ukyplary bolmazdan hem oňňut etmäge mümkinçilik beripdir. Zawropodlaryň sany azalandan soň, ewolýusiýa gysyşy güýçlenipdir. Bu bolsa has giçki döwürleriň ýyrtyjylarynda dişleýiş ukybynyň güýçlenmegine, görüş ukybynyň ösmegine we howply awlary awlamaga bolan ukyplaryň ýüze çykmagyna getiripdir.


24.02.2026 18:28
5.4k+

250 million ýyllyk deňiz amfibiýasynyň galyndylary mezozoý eýýamynyň ýyrtyjylary baradaky syrlary açdy

Alymlar mundan 60 ýyl ozal Awstraliýanyň demirgazyk-günbatar sebitinden tapylan we takmynan 250 million ýyl ozal ýaşap geçen deňiz amfibiýalarynyň galyndylaryny gaýtadan öwrendiler. Bu tapyndylar uzak wagtlap muzeý kolleksiýalarynda saklanyp, öwrenilmän galypdy...

20.02.2026 14:55
5.7k+

Ýaponiýanyň gadymy "gaplaňlary" hakykatda gowak arslanlary bolup çykdy

Uzak wagtlap Ýaponiýanyň adalarynda gadymy döwürlerde gaplaňlaryň ýaşapdyr diýlip hasaplanýardy. Emma täze geçirilen DNK barlaglary bu ýyrtyjylaryň aslynda meşhur gowak arslanlarydygyny subut etdi. Häzirki wagtda Ýaponiýanyň tebigatynda ýolbars ýa-da gaplaň ýok...

19.02.2026 22:40
5.3k+

Alymlar gadymy dünýäniň ýedi täsinliginiň biriniň sanly modelini döredýärler

Barlagçylar topary gadymy dünýäniň ýedi täsinliginiň biri hasaplanýan Aleksandriýa (Faros) maýagynyň üç ölçegli sanly modelini döretmäge başladylar. Beýikligi 120 metre ýetip, Aleksandriýa limanynda ýerleşen bu maýak diňe Gizadaky Heops piramidasyndan (146,6 m) pes bolupdyr...

18.02.2026 19:30
5k+

Sudandaky 4000 ýyllyk aramgäh Kerma medeniýetiniň gizlin däplerinden habar berýär

Sudanyň Baýuda çölünde geçirilen arheologik gazuw-agtaryş işleriniň dowamynda alymlar takmynan 4000 ýyl ozalky döwre degişli bolan täsin gubury ýüze çykardylar. Bu tapyndy biziň eýýamymyzdan öňki 2500–1500-nji ýyllar aralygynda gülläp ösen gadymy Nubia patyşalygy — Kerma baradaky bilinýän maglumatlary has-da baýlaşdyrdy...