Ýura döwrüniň ýyrtyjy dinozawrlary öz kowumdaşlarynyň çagalary bilen iýmitlenipdir diýlip çaklanylýar

  • 06.02.2026 17:19
  • 4k+

Ýura döwrüniň ahyrlaryndaky ekoulgamda ýyrtyjy dinozawrlaryň esasy awy uly göwreli äpet jandarlar däl-de, eýsem zawropodlaryň çagalary bolupdyr. Londonyň uniwersitet kollejiniň alymlarynyň geçiren täze barlaglary şeýle netijä gelmäge esas döretdi.
Zawropodlar — uly ýaşynda äpet ölçeglere ýetýän, uzyn boýunly iri ot iýiji dinozawrlardyr. Emma doglanlarynda örän kiçi ýumurtgadan çykýandyklary sebäpli, olaryň çagalary uzak wagtlap ejizje hem-de goragsyz bolupdyr. Alymlaryň bellemegine görä,  şeýle uly göwreli haýwanlar üçin ýumurtgalaryna ideg etmek kyn bolan bolmaly. Üstesine alnan maglumatlar hem, edil häzirki zaman deňiz pyşbagalarynda bolşy ýaly, olarda ata-enelik aladasynyň bolmandygyny görkezýär.
Barlagçylar dinozawrlaryň beden ölçeglerine, dişleriniň we süňkleriniň izotop düzümine we gatap daşa dönen aşgazanyndan tapylan seýrek tapyndylara esaslanyp, giçki ýura döwrüniň iýmit zynjyryny dikeltdiler. Seljerme üçin häzirki zaman ekoulgamlary öwrenilende ulanylýan nusgalar peýdalanyldy.
ABŞ-daky Morrison formasiýasy we Koloradodaky «Dry Mesa Dinosaur Quarry» tapyndylar künjegi maglumatlaryň esasy çeşmesi boldy. Seljerme ýaş zawropodlaryň dürli ýyrtyjylar üçin yzygiderli aw bolandygyny we edil şonuň ýaly, Allosaurus ýaly ýyrtyjylaryň iýmitiniň  hem esasy bölegini düzendigini görkezdi.
Alymlaryň pikiriçe, aňsat tapylýan awuň köp bolmagy ýura döwrüniň ýyrtyjylaryna çylşyrymly awçylyk ukyplary bolmazdan hem oňňut etmäge mümkinçilik beripdir. Zawropodlaryň sany azalandan soň, ewolýusiýa gysyşy güýçlenipdir. Bu bolsa has giçki döwürleriň ýyrtyjylarynda dişleýiş ukybynyň güýçlenmegine, görüş ukybynyň ösmegine we howply awlary awlamaga bolan ukyplaryň ýüze çykmagyna getiripdir.


27.04.2026 15:24
4.4k+

Arheologlar Yssyk-kölüň düýbündäki suw astynda galan orta asyr şäheriniň syrlaryny açdylar

Halkara arheologik ekspedisiýasy Yssyk-kölüň Töru-Aýgyr obasynyň golaýyndaky suw howzunda geçirilen giň möçberli barlaglaryň netijelerini mälim etdi. Alymlar diňe bir orta asyr şäheriniň köçeleriniň kartasyny......

27.04.2026 11:29
3.3k+

Uzynlygy 19 metre ýeten gadymy äpet osminoglaryň yzy tapyldy

100 million ýyl mundan ozal Ýeriň ummanlarynda uzynlygy 19 metre ýetip bilýän äpet osminoglar ýaşapdyr. Bu barada Science žurnalynda çap edilen barlag beýanynda aýdylýar....

19.04.2026 23:37
4.8k+

Neandertallaryň çagalary häzirki zaman çagalardan tiz ýetişipdir

Paleoantropologlar neandertal çagalarynyň irki ýaşlarda häzirki zaman çagalaryna garanyňda has çalt ösendiklerini anykladylar. Olar Ysraýyldaky Amud gowagynda tapylan çaga ystyhanyny gaýta öwrenenlerinden soň......

31.03.2026 16:51
3.7k+

Paleontologlar hindi towugynyň ululygyndaky, daşlary ýuwdup bilen dinozawryň täze görnüşini tapdylar

Paleontologlar Günorta Koreýada tapylan kiçi dinozawryň täze görnüşini suratlandyrdylar. Doolysaurus huhmini diýlip atlandyrylan bu dinozawr, takmynan, 113–94 million ýyl mundan ozal, hek döwründe ýaşap......