Alymlar dinozawrlaryň peýda bolan wagtyny 10 mln ýyl öňe süýşürdi

  • 10.05.2026 14:09
  • 1.6k+

ABŞ-dan paleontologlar dinozawrlaryň Ýer ýüzünde öňki çaklanylandan 10 million ýyl ir peýda bolan bolmagynyň mümkindigi baradaky netijä geldi. Geçirilen barlaglara görä, olaryň gelip çykyşy 250–240 million ýyl mundan ozalky döwre degişlidir.

Alymlar dinozawrlaryň üç sany esasy ugruna — teropodlara, zawropodomorflara we ornitishiýalara degişli bolan dokuz sany morfologik maglumatlar toplumyny öwrendi. Ylmy iş anatomik aýratynlyklaryň, toparlaryň arasyndaky tapawutlaryň we olaryň gazylyp alnan galyndylaryň ýaşy bilen ewolýusion baglanyşyklarynyň seljermesini öz içine aldy.

Işiň awtorlary dinozawrlaryň irki taryhynyň öňki çaklanylandan başgaça ýaýbaňlanandygy baradaky netijä geldi. Alymlaryň pikiriçe, umumy ata-baba ugry peýda bolandan soň, esasy toparlaryň çalt görnüşlere bölünmegi (diwersifikasiýasy) başlanypdyr.

Alymlar bu prosesi «ewolýusion radiasiýa» — ýagny bir ugruň içinde görnüşleriň dürlüliginiň birden artýan döwri hökmünde häsiýetlendirdi. Olaryň pikiriçe, şeýle üýtgeşmeler täze ösüş basgançaklaryna getiren köpçülikleýin gyrylmalar bilen baglanyşykly bolup biler.

Barlagçylar trias döwrüniň ahyrynyň dinozawrlaryň peýda bolan wagtyny däl-de, eýsem olaryň işjeň ýaýran we esasy ugurlaryň biri-birinden bölnen döwrüni aňladýandygyny belleýär.


düýn 19:55
2.3k+

Günde bolup geçen ýokary derejeli X partlamasy Ýerde magnit tupanlaryny güýçlendirer

3-nji iýunda Günde birnäçe güýçli partlama bolup gecdi, şondan soň birnäçe plazma buludy Ýere tarap ugur aldy. Alymlar olaryň özara täsiriniň planetanyň magnitosferasyna güýçli täsir edip biljekdigini......

düýn 18:07
3.2k+

Özbegistanda tapylan gadymy çaga kelleçanagynda operasiýa yzy ýüze çykaryldy

Özbegistanly we italiýaly alymlar gadymy gonamçylykda kelleçanagy deşilen bäş ýaşly çaganyň galyndylaryny tapdylar. Barlagçylar bu operasiýany Merkezi Aziýanyň çäginde mälim bolan iň gadymy, şeýle-de tutuş......

02.06.2026 12:47
5.6k+

Ýere azyndan 20 asteroid "assyrynlyk bilen" ýetip gelýär

Indiki aýyň dowamynda Ýeriň golaýyndan azyndan 20 asteroidiň geçmegine garaşylýar, emma hakykatda olaryň sany has köp bolup biler. Bu barada Nowosibirsk Döwlet Uniwersitetiniň “Wega” obserwatoriýasynyň......

02.06.2026 12:45
7.5k+

Koreýaly alymlar tüwi kagyzynyň kömegi bilen köne elektronikalardan altyn almagy öwrendiler

Günorta Koreýanyň himik alymlary adaty tüwi kagyzyny ulanmak arkaly elektron galyndylardan we senagat zibillerinden altyny bölüp almagyň ekologik taýdan arassa hem-de örän arzan tehnologiýasyny işläp düzdüler....