Ispaniýada taryhda iň kiçijik dinozawrlaryň biri tapyldy

  • 05.02.2026 16:20
  • 9.2k+

Ispaniýanyň demirgazygynda paleontologlar dinozawryň täze görnüşini — irki hek döwrüniň iň kiçi ornitopodlarynyň biri bolan Foskeia pelendonum diýlip atlandyrylan görnüşi ýüze çykardy. Bu jandaryň boýy ýarym metrden geçmeýär, emma onuň kelleçanagynyň gurluşy örän çylşyrymly we ewolýusion taýdan ösen bolup çykdy.
Bu tapyndy Ýewropanyň ösümlik bilen iýmitlenýän dinozawrlarynyň taryhyndaky köp million ýyllyk boşlugy doldurmaga kömek edýär.
Dinozawryň galyndylary Burgos welaýatynyň Wegahete diýen ýerinden tapyldy. «Papers in Palaeontology» žurnalynda çap edilen barlag işinde azyndan bäş sany wekiliň galyndylary öwrenildi. Ilki bilen süňkleriň örän kiçijikdigi ünsi çekse-de, soňraky seljermeler olaryň ähmiýetiniň diňe bir ölçeg bilen çäklenmeýändigini görkezdi.
Urugyň Foskeia ady gadymy grek dilindäki «ýeňil» we «iýmitlenmek» diýen sözler bilen baglanyşyklydyr. Pelendonum bolsa öň şol ýerlerde ýaşan pelendonlar taýpasyny görkezýär. Ölçegleriniň kiçidigine garamazdan, dinozawryň kelleçanagynyň gurluşy adaty däl häsiýetlere eýedi. Süňkleriň gistologik seljermesi madda çalşygynyň guşlar ýa-da ownuk süýdemdirijiler bilen deňeşdirer derejede ýokarydygyny görkezdi.
Filogenetik seljerme Foskeia-ny Rhabdodontomorpha toparynyň içinde Awstraliýanyň Muttaburrasaurus görnüşiniň ýanynda ýerleşdirip, Ýewropanyň Rhabdodontia liniýasy baradaky düşünjeleri giňeltdi.


düýn 23:08
1.1k+

Genetikler DNK analizi arkaly rim imperatory Otto I-niň şahsyýetini tassykladylar

Magdeburg ybadathanasyndan tapylan galyndylaryň imperator Otto I-niňkidigi genetiki derňewler arkaly tassyklandy. Bu barada alymlar DNK barlaglaryny geçirenlerinden soň habar berdiler....

düýn 17:38
2.1k+

Daşky magnit meýdany bolmadyk täsin magnit döredildi

Daniýaly alymlar täsin bir material – hrom-pirazin (Cr(pyrazine)₃) atly magnit oýlap tapdylar. Onuň adaty magnitlerden esasly tapawutly tarapy, özünde magnit güýji bar bolsa-da, daşyna hiç hili magnit......

27.04.2026 23:19
4.8k+

Saturnyň hemrasynda hatda ýeňiljek şemal hem uly tolkunlary döredip biler

Planetologlar tolkunlaryň emele gelişiniň mehanizmlerini düşündirýän uniwersal fiziki modeli işläp düzdi. JGR Planets žurnalynda çap edilen bu barlag Saturnyň Titan atly hemrasynda, hatda örän gowşak ýelleriň......

27.04.2026 18:12
4.1k+

Ýagşyň sesi şalynyň gögerişini çaltlaşdyrýar

Amerikaly alymlar ýagşyň sesiniň şaly tohumlarynyň gögerişini çaltlaşdyryp biljekdigine göz ýetirdiler. Barlagyň netijesine görä, düşýän damjalardan çykýan akustiki tolkunlar ösümligiň öýjüklerinde titremäni......