Paleontologlar 512 million ýyllyk deňiz ekoulgamyny tapdy

  • 31.01.2026 15:26
  • 3.4k+

Hytaýyň Hunan welaýatynda 512 million ýyl taryhy bolan, şonda-da gowy saklanyp galan deňiz ekoulgamynyň galyndylary tapyldy diýip, New Scientist neşiri habar berýär.
Bu tapyndy Ýer ýüzüniň taryhyndaky ilkinji köpçülikleýin gyrylmadan soň haýwanat dünýäsiniň ýagdaýyny jikme-jik seljermäge mümkinçilik berýär.
Nankin geologiýa we paleontologiýa institutynyň hünärmeni Han Szeniň ýolbaşçylygyndaky gözlegçiler topary bu ýeri 2021-nji ýylda Huaýuan uýezdiniň karýerleriniň birinde tapdy. Häzirki wagta çenli hünärmenler 153 görnüşe degişli bolan 8681 sany organizm galyndysyny öwrendi. Ýüze çykarylan organizmleriň, takmynan, 60%-i ozal ylma nämälimdi. Alymlar organizmleriň jemini aýratyn ekoulgama bölüp, ony Huaýuan biotasy diýip atlandyrdy.
Gadymy ekoulgam kontinental şelfiň gyrasyndaky çuň suwly zolakda ýaşan haýwanlaryň 16 sany esasy toparyndan ybarat bolupdyr. Tapyndylaryň agramly bölegini bognaýaklylar, şeýle hem mollýuskalar, brahiopodalar we boşiçegeliler tutýar. Bu gurşawyň iň uly ýyrtyjysy uzynlygy 80 sm bolan Guanshancaris kunmingensis bognaýaklysy bolupdyr. Laý gatlagynyň astynda çalt gömülendigi sebäpli, köp organizmleriň ýumşak dokumalary, şol sanda içki organlary we nerw ulgamy saklanyp galypdyr.
Han Szeniň aýtmagyna görä, Huaýuan biotasynyň ýerleşen çuň suw gurşawy, esasan, ýalpak suwlara täsir eden gyrylmadan az zyýan çekipdir.


04.03.2026 16:19
4.5k+

Çybynlaryň «adam kastyna çykanyna» 1,8 million ýyl bolupdyr

Biologlar mör-möjekleriň DNK-syny seljerip, çybynlaryň adamy çakmak arkaly iýmitlenip başlamagynyň takmynan 1,8 million ýyl mundan ozal Günorta-Gündogar Aziýada ýüze çykandygy baradaky netijä geldiler. Çybynlar adam üçin iň wehimli mör-möjekler hasaplanylýar...

04.03.2026 16:01
1.1k+

Alymlar metandan dermanlyk madda almagy öwrendiler

Alymlar metany derman öndürmekde ulanyp boljak çylşyrymly himiki maddalara öwürmegiň täze usulyny işläp düzdüler. Bu baradaky barlag Science Advances žurnalynda çap edildi. Taslamanyň esasy üstünligi – taryhda ilkinji gezek metandan gönüden-göni dimestrol maddasynyň alynmagydyr...

27.02.2026 20:58
3.2k+

Tirannozawr reks: sekiz tonnalyk «towuk» ýaly hereket edipdir

"Ýura döwrüniň seýilgähindäki" (film) ýeri sarsdyryp ýöreýän agyr tirannozawr reks baradaky düşünjämizi gaýtadan gözden geçirmeli bolarys. Royal Society Open Science žurnalynda çap edilen täze ylmy barlag, hek asyrynyň bu gazaply ýyrtyjysynyň häzirki zaman guşlaryna meňzeş ýagdaýda, ýagny aýaklarynyň barmaklarynyň ujunda hereket edendigini subut edýär...

27.02.2026 11:59
2.5k+

Singapurda deňziň düýbünden Ýuan döwrüne degişli iň uly farfor toplumy çykaryldy

Suwa çümen «Temasek Wreck» gämisiniň bortunda suwasty barlaglaryň taryhynda Ýuan döwrüniň iň uly seýrek gök-ak farfor toplumy tapyldy. Bu açyş barada Günorta-Gündogar Aziýa barlaglar institutynyň ekspedisiýa ýolbaşçysy doktor Maýkl Flekker habar berdi...