Paleontologlar 512 million ýyllyk deňiz ekoulgamyny tapdy

  • 31.01.2026 15:26
  • 3.4k+

Hytaýyň Hunan welaýatynda 512 million ýyl taryhy bolan, şonda-da gowy saklanyp galan deňiz ekoulgamynyň galyndylary tapyldy diýip, New Scientist neşiri habar berýär.
Bu tapyndy Ýer ýüzüniň taryhyndaky ilkinji köpçülikleýin gyrylmadan soň haýwanat dünýäsiniň ýagdaýyny jikme-jik seljermäge mümkinçilik berýär.
Nankin geologiýa we paleontologiýa institutynyň hünärmeni Han Szeniň ýolbaşçylygyndaky gözlegçiler topary bu ýeri 2021-nji ýylda Huaýuan uýezdiniň karýerleriniň birinde tapdy. Häzirki wagta çenli hünärmenler 153 görnüşe degişli bolan 8681 sany organizm galyndysyny öwrendi. Ýüze çykarylan organizmleriň, takmynan, 60%-i ozal ylma nämälimdi. Alymlar organizmleriň jemini aýratyn ekoulgama bölüp, ony Huaýuan biotasy diýip atlandyrdy.
Gadymy ekoulgam kontinental şelfiň gyrasyndaky çuň suwly zolakda ýaşan haýwanlaryň 16 sany esasy toparyndan ybarat bolupdyr. Tapyndylaryň agramly bölegini bognaýaklylar, şeýle hem mollýuskalar, brahiopodalar we boşiçegeliler tutýar. Bu gurşawyň iň uly ýyrtyjysy uzynlygy 80 sm bolan Guanshancaris kunmingensis bognaýaklysy bolupdyr. Laý gatlagynyň astynda çalt gömülendigi sebäpli, köp organizmleriň ýumşak dokumalary, şol sanda içki organlary we nerw ulgamy saklanyp galypdyr.
Han Szeniň aýtmagyna görä, Huaýuan biotasynyň ýerleşen çuň suw gurşawy, esasan, ýalpak suwlara täsir eden gyrylmadan az zyýan çekipdir.


düýn 14:55
4.2k+

Ýaponiýanyň gadymy "gaplaňlary" hakykatda gowak arslanlary bolup çykdy

Uzak wagtlap Ýaponiýanyň adalarynda gadymy döwürlerde gaplaňlaryň ýaşapdyr diýlip hasaplanýardy. Emma täze geçirilen DNK barlaglary bu ýyrtyjylaryň aslynda meşhur gowak arslanlarydygyny subut etdi. Häzirki wagtda Ýaponiýanyň tebigatynda ýolbars ýa-da gaplaň ýok...

19.02.2026 22:40
4.7k+

Alymlar gadymy dünýäniň ýedi täsinliginiň biriniň sanly modelini döredýärler

Barlagçylar topary gadymy dünýäniň ýedi täsinliginiň biri hasaplanýan Aleksandriýa (Faros) maýagynyň üç ölçegli sanly modelini döretmäge başladylar. Beýikligi 120 metre ýetip, Aleksandriýa limanynda ýerleşen bu maýak diňe Gizadaky Heops piramidasyndan (146,6 m) pes bolupdyr...

18.02.2026 19:30
4.8k+

Sudandaky 4000 ýyllyk aramgäh Kerma medeniýetiniň gizlin däplerinden habar berýär

Sudanyň Baýuda çölünde geçirilen arheologik gazuw-agtaryş işleriniň dowamynda alymlar takmynan 4000 ýyl ozalky döwre degişli bolan täsin gubury ýüze çykardylar. Bu tapyndy biziň eýýamymyzdan öňki 2500–1500-nji ýyllar aralygynda gülläp ösen gadymy Nubia patyşalygy — Kerma baradaky bilinýän maglumatlary has-da baýlaşdyrdy...

18.02.2026 12:14
4.4k+

12 000 ýyl ozal ekerançylygyň dörän ýerini anyklamak başartdy

Häzirki zaman oba hojalyk ekinleriniň ýabany ata-babalarynyň 10–12 müň ýyl ozal ýaýraýşynyň ilkinji jikme-jik kartasy döredildi. Kopengagen uniwersitetiniň (Daniýa) we Basklar ýurdunynyň uniwersitetiniň (Ispaniýa) halkara alymlar toparynyň ylmy işi «Open Quaternary» žurnalynda çap edildi...