Paleontologlar 512 million ýyllyk deňiz ekoulgamyny tapdy

  • 31.01.2026 15:26
  • 3.4k+

Hytaýyň Hunan welaýatynda 512 million ýyl taryhy bolan, şonda-da gowy saklanyp galan deňiz ekoulgamynyň galyndylary tapyldy diýip, New Scientist neşiri habar berýär.
Bu tapyndy Ýer ýüzüniň taryhyndaky ilkinji köpçülikleýin gyrylmadan soň haýwanat dünýäsiniň ýagdaýyny jikme-jik seljermäge mümkinçilik berýär.
Nankin geologiýa we paleontologiýa institutynyň hünärmeni Han Szeniň ýolbaşçylygyndaky gözlegçiler topary bu ýeri 2021-nji ýylda Huaýuan uýezdiniň karýerleriniň birinde tapdy. Häzirki wagta çenli hünärmenler 153 görnüşe degişli bolan 8681 sany organizm galyndysyny öwrendi. Ýüze çykarylan organizmleriň, takmynan, 60%-i ozal ylma nämälimdi. Alymlar organizmleriň jemini aýratyn ekoulgama bölüp, ony Huaýuan biotasy diýip atlandyrdy.
Gadymy ekoulgam kontinental şelfiň gyrasyndaky çuň suwly zolakda ýaşan haýwanlaryň 16 sany esasy toparyndan ybarat bolupdyr. Tapyndylaryň agramly bölegini bognaýaklylar, şeýle hem mollýuskalar, brahiopodalar we boşiçegeliler tutýar. Bu gurşawyň iň uly ýyrtyjysy uzynlygy 80 sm bolan Guanshancaris kunmingensis bognaýaklysy bolupdyr. Laý gatlagynyň astynda çalt gömülendigi sebäpli, köp organizmleriň ýumşak dokumalary, şol sanda içki organlary we nerw ulgamy saklanyp galypdyr.
Han Szeniň aýtmagyna görä, Huaýuan biotasynyň ýerleşen çuň suw gurşawy, esasan, ýalpak suwlara täsir eden gyrylmadan az zyýan çekipdir.


22.03.2026 16:03
4.1k+

Gadymy müsür hatdatlary 3300 ýyl öň häzirki ýaly ştrihler bilen ýalňyşlaryny düzedipdirler

Gadymy Müsüriň hatdatlarynyň papiruslardaky ýalňyşlary häzirki zaman kanselýariýa ştrihine meňzeş madda bilen düzedendikleri alymlar tarapyndan subut edildi. Bu barada Kembrijdäki Fiswilliam muzeýiniň hünärmenleri mälim edýärler...

22.03.2026 04:40
4.4k+

Alymlar: adamzadyň diri galmagyna duýgudaşlyk sebäp bolupdyr

Adamzadyň müňlerçe ýyllaryň dowamynda ýitmän, gyrylman, arkama-arka ýaşap ýörmegine onuň güýji-de däl, akly-da däl, eýsem özgäniň derdine duýgudaşlyk etmek we gatnaşyk gurmak ukyby sebäp bolupdyr. Bu baradaky ýörite barlaglar arkaly gelnen ylmy makala Journal of Archaeological Science žurnalynda çap edildi...

17.03.2026 20:58
6.1k+

Amerikaly alymlar 1993-nji ýyldan bäri saklanyp gelýän aşa ýokary geçirijilik rekordyny täzelediler

Hýuston uniwersitetiniň barlagçylary gaty jisimleriň fizikasy ugrunda täze üstünlik gazanandyklaryny mälim etdiler. Alymlar atmosfera basyşynda we minus 122 gradus Selsiý temperaturada elektrik toguny ýitgisiz geçirmäge ukyply bolan aşa ýokary geçiriji material döretdiler...

04.03.2026 16:19
4.7k+

Çybynlaryň «adam kastyna çykanyna» 1,8 million ýyl bolupdyr

Biologlar mör-möjekleriň DNK-syny seljerip, çybynlaryň adamy çakmak arkaly iýmitlenip başlamagynyň takmynan 1,8 million ýyl mundan ozal Günorta-Gündogar Aziýada ýüze çykandygy baradaky netijä geldiler. Çybynlar adam üçin iň wehimli mör-möjekler hasaplanylýar...