Gýoteniň kolleksiýasyndaky ýantar daşynyň içinde 40 mln ýyl ozal gatap galan garynja tapyldy

  • düýn 18:38
  • 3.9k+

Fridrih Şiller adyndaky Ýena uniwersitetiniň alymlary ýantar daşynyň içinde 40 million ýyl ozal gatap galan garynjany tapdy. Bu tapyndy meşhur nemes şahyry Iogann Wolfgang fon Gýoteniň kolleksiýasyndaky ýantar daşy öwrenilen wagty ýüze çykaryldy.
Ylmy gözlegleriň netijeleri «Scientific Reports» žurnalynda çap edildi.
Mör-möjek ýitip giden Ctenobethylus goepperti görnüşine degişlidir. Garynja ýantar daşynyň içinde örän gowy saklanypdyr, bu bolsa alymlara onuň gurluşy we ewolýusion baglanyşyklary barada täze maglumatlary almaga mümkinçilik berdi.
«Onuň ajaýyp ýagdaýda saklanmagy we giň gerimli barlaglaryň netijesinde biz ony öňkülerden has jikme-jik häsiýetlendirmegi we onuň görnüşi hem-de garyndaşlyk gatnaşyklary barada täze maglumatlary almagy başardyk» – diýip, Ýena uniwersitetiniň Filetik muzeýiniň hünärmeni Bernhard Bok gürrüň berdi.
Alymlar nusgalary öwrenmek üçin elektron sinhrotronynda mikrokompýuter tomografiýasyny ulandy. Bu usul garynjanyň, şeýle-de ýantaryň içindäki beýleki mör-möjekleriň üç ölçegli şekillerini almaga mümkinçilik berdi.

Alymlar mör-möjegiň içki gurluşyny, beden gurluşynyň aýratynlyklaryny, murtjagazlaryny, gözlerini we iňňesini jikme-jik öwrendi.
Alnan maglumatlaryň esasynda hünärmenler onlaýn ýagdaýda elýeterli bolan 3D rekonstruksiýasyny döretdi. Bu model alymlara şu görnüşe degişli beýleki daşa öwrülen tapyndylary anyklamaga we seljermäge kömek eder.


düýn 16:25
3.2k+

Kosmonawtlar üçin kir ýuwujy maşyn we duş kabinasy döredilýär

2026-njy ýylyň tomsunda Halkara kosmos stansiýasy (HKS) üçin niýetlenen kir ýuwujy maşynyň prototipiniň ýerüsti synaglaryna başlamak meýilleşdirilýär. Bu barada «Himiýa maşyn gurluşygynyň ylmy-gözleg instituty» paýdarlar jemgyýetiniň geljegi uly taslamalar bölüminiň başlygy Ýewgeniý Uýmanowa salgylanyp, TASS habar berýär...

düýn 14:31
1.7k+

Marsda öň Demirgazyk buzly ummandaky ýaly kän suwuň bolanlygy çaklanylýar

Alymlar Marsyň demirgazyk ýarym şarynda gadymy ummanyň kenar ýakasyny ýatladýan derýa hanalaryna meňzeş gurluşlary tapdylar. Bu barada Live Science neşiri habar berýär. Bern uniwersitetiniň hünärmenleri «ExoMars Trace Gas Orbiter», «Mars Express» we «Mars Reconnaissance Orbiter» orbita apparatlarynyň kameralarynyň kömegi bilen Mariner jülgesini içgin öwrendiler...

26.01.2026 22:13
3.5k+

Awstraliýanyň gadymy kengurulary 250 kg agrama garamazdan böküp bilipdirler

Alymlar mundan 13–30 müň ýyl ozal Awstraliýada ýaşan äpet kengurularyň 250 kilograma ýetýän agramyna garamazdan, böküp bilendiklerini anykladylar. Deňeşdirmek üçin aýtsak, häzirki döwrüň iň uly gyzyl kengurularynyň agramy 90 kilogramdan geçmeýär...

26.01.2026 16:17
7.6k+

Heopsyň Beýik piramidasynyň gurluşygy hakda geň çaklama öňe sürüldi

Nature žurnalynda çap edilen täze ylmy iş taryhçylaryň Gizadaky Heopsyň Beýik piramidasynyň gurluşygy baradaky garaýyşlaryna täzeden seretmegine sebäp bolup biler. Gözleglerden gelip çykýan netijelere görä, bu ägirt desga gurlan wagtynda diňe bir daşky eňňitler däl, eýsem gurluşyň içinde gizlenen içki agramlyklar we bloklar ulgamy hem ulanylan bolmagy ähtimal...