Gadymy kitaplaryň seljermesi Galkynyş eýýamynda geň bejeriş usullaryna ulanylandygyny görkezdi

  • 23.01.2026 15:19
  • 2.1k+

Alymlar Galkynyş eýýamynyň adatdan daşary lukmançylyk usullarynyň tejribede ulanylan bolmagynyň mümkindigi hakyndaky netijä geldiler. Olaryň şeýle karara gelmegine 1531-nji ýyla degişli lukmançylyk maglumat kitaplary esas boldy.

Gözlegçiler gadymy kitaplaryň sahypalaryndan belok yzlaryny ýygnamak we seljermek üçin usul işläp düzdüler. Munuň üçin kagyzyň ýüzünden ýörite plastik diskler arkaly mikroskopik yzlar alyndy. Soňra nusgalar mass spektrometriýasy arkaly seljerildi.
Kitaplarda agzyň ýaramaz ysyndan saç dökülmegine çenli umumy keseller üçin ýazgylar bar. Bir wagtlar bu kitaplar Ýewropa boýunça giňden ýaýrapdyr. Alymlar olaryň sahypalaryndan ýazgylarda  görkezilýän maddalara gabat gelýän yzlary tapdylar.
Oňa mysal hökmünde, saç dökülmegine garşy rozmarin we bilen kres otuny ulanmagy maslahat berilýän sahypada ady agzalýan ösümlikleriň peptidleri tapyldy. Bu okyjynyň maslahaty ilki synap görüp, soň sahypa barmaklaryny degirendigini görkezýär.
Gadymy kitaplarda adaty bolmadyk serişdeleriň yzlary hem bar. Meselem, saç dökülmesine garşy göreşmek usuly hakdaky maslahatyň ýerleşýän sahypasynda lipokalin, ýagny nejasat bilen baglanyşykly belok tapyldy.
Mundan başga-da, kitapda begemota degişli kollagen peptidleriniň hem saklanandygy belli boldy. Galkynyş eýýamynda bu ekzotik haýwanyň dişleriniň böwrekde daş bolanda we beýleki kesellerde peýdalydygyna ynanýardylar. Maglumatlardan görnüşi ýaly, kitaby okanlaryň biriniň öz keseli üçin begemotuň dişini tapyp bilen bolmagy ahmal. 


düýn 12:01
3.7k+

Nemes alymlary kepderileriň bagryndaky tebigy GPS-kompasyň syryny anykladylar

Germaniýanyň Bonn we Duýsburg-Essen uniwersitetiniň gözlegçileri kepderilerdir gögerçinleriň bagyrda ýerleşen hem özünde demir saklaýan ýörite immun ulgamynyň öwüşginleri arkaly Ýeriň magnit meýdanyndan ugur......

31.05.2026 20:50
8.7k+

ABŞ-nyň asmanynda partlan meteorit birnäçe ştaty sarsdyrdy

30-njy maý güni gündiz güýçli partlan meteorit ABŞ-nyň demirgazyk-gündogar bölegini sarsdyrdy. NASA-nyň habar bermegine görä, asman jisiminiň dargan mahalynda böleklere bölünen energiýasy takmynan 300 tonna......

31.05.2026 13:26
1.5k+

Ýapon alymlary ýeke-täk atoma esaslanýan kwant kamerasyny döretdiler

Ýaponiýaly fizikler kwant mikroskopunyň esasy hökmünde ýeke-täk rubidiý atomyny ulanýan täze wizualizasiýa usulyny işläp düzdüler. Ýaponiýanyň Döwlet tebigy ylymlar institutynyň habar bermegine görä, «atom......

31.05.2026 13:04
5.7k+

Fizikler altynyň «ebedi lowurdysynyň» syryny açdy we ony soldurmagyň usulyny tapdy

Altynyň ony naýbaşy şaý-sep metalyna öwürýän himiki passiwligi uzak wagtlaryň dowamynda ylym üçin syr bolup galdy. Tuleýn uniwersitetiniň (ABŞ) alymlar topary ilkinji gezek altynyň okislenmäge bolan täsin......