Gadymy kitaplaryň seljermesi Galkynyş eýýamynda geň bejeriş usullaryna ulanylandygyny görkezdi

  • 23.01.2026 15:19
  • 2.1k+

Alymlar Galkynyş eýýamynyň adatdan daşary lukmançylyk usullarynyň tejribede ulanylan bolmagynyň mümkindigi hakyndaky netijä geldiler. Olaryň şeýle karara gelmegine 1531-nji ýyla degişli lukmançylyk maglumat kitaplary esas boldy.

Gözlegçiler gadymy kitaplaryň sahypalaryndan belok yzlaryny ýygnamak we seljermek üçin usul işläp düzdüler. Munuň üçin kagyzyň ýüzünden ýörite plastik diskler arkaly mikroskopik yzlar alyndy. Soňra nusgalar mass spektrometriýasy arkaly seljerildi.
Kitaplarda agzyň ýaramaz ysyndan saç dökülmegine çenli umumy keseller üçin ýazgylar bar. Bir wagtlar bu kitaplar Ýewropa boýunça giňden ýaýrapdyr. Alymlar olaryň sahypalaryndan ýazgylarda  görkezilýän maddalara gabat gelýän yzlary tapdylar.
Oňa mysal hökmünde, saç dökülmegine garşy rozmarin we bilen kres otuny ulanmagy maslahat berilýän sahypada ady agzalýan ösümlikleriň peptidleri tapyldy. Bu okyjynyň maslahaty ilki synap görüp, soň sahypa barmaklaryny degirendigini görkezýär.
Gadymy kitaplarda adaty bolmadyk serişdeleriň yzlary hem bar. Meselem, saç dökülmesine garşy göreşmek usuly hakdaky maslahatyň ýerleşýän sahypasynda lipokalin, ýagny nejasat bilen baglanyşykly belok tapyldy.
Mundan başga-da, kitapda begemota degişli kollagen peptidleriniň hem saklanandygy belli boldy. Galkynyş eýýamynda bu ekzotik haýwanyň dişleriniň böwrekde daş bolanda we beýleki kesellerde peýdalydygyna ynanýardylar. Maglumatlardan görnüşi ýaly, kitaby okanlaryň biriniň öz keseli üçin begemotuň dişini tapyp bilen bolmagy ahmal. 


düýn 13:26
2.6k+

Alymlar strategik pikirlenip aw etmek ukyby bolan täsin möý hakda gürrüň berdiler

Alymlar soňky wagtlar Portia urugyna degişli möýleriň geň galdyryjy ukyplaryna üns berdiler. Ratgers uniwersitetiniň ewolýusion biology Skott Trewersiň Forbes neşirinde ýazan makalasynda bellemegine görä, bu möýler özleriniň örän kiçijik nerw ulgamyna garamazdan, çylşyrymly we çeýe awçylyk endiklerini özleşdiripdirler...

düýn 10:54
2.9k+

Fizikler Edisonyň unudylan tejribesinden geljegiň tehnologiýasynyň salgysyny tapdylar

XIX asyryň ahyrynda Tomas Edison iş edinip, lampalaryň has uzak wagtlap ýanmagynyň ýollaryny gözledi. Aradan takmynan 150 ýyl geçensoň, alymlar onuň tejribelerinden birini gaýtalamak kararyna geldiler we garaşylmadyk açyş etdiler...

10.02.2026 15:07
2.8k+

Niderlandlarda himiýa kanunlaryny inkär edýän we öz-özüni dikeldýän plastik döredildi

Niderlandlaryň Wageningen uniwersitetiniň barlagçylary, professor Ýasper wan der Guhtyň ýolbaşçylygynda, materialyň düýpgöter täze görnüşini oýlap tapdylar we oňa «kompleksimer» diýip at dakdylar. Onuň üýtgeşikligi, öň biri-birine düýbünden çapraz gelýär diýlip hasap edilen häsiýetleri-de özünde jemlemegindedir...

10.02.2026 09:48
1.9k+

Ýapon alymlary wolframdan 3D çap etmegiň täze usulyny işläp düzdüler

Hirosima uniwersitetiniň alymlary iň gaty senagat materiallarynyň biri bolan wolfram-kobalt karbidinden (WC-Co) dürli önümleri 3D çap etmegiň innowasion usulyny tapdylar. Täze tehnologiýa materialy doly eretmän, ony diňe ýumşatmak arkaly işleýär...