Gadymy kitaplaryň seljermesi Galkynyş eýýamynda geň bejeriş usullaryna ulanylandygyny görkezdi

  • 23.01.2026 15:19
  • 2.1k+

Alymlar Galkynyş eýýamynyň adatdan daşary lukmançylyk usullarynyň tejribede ulanylan bolmagynyň mümkindigi hakyndaky netijä geldiler. Olaryň şeýle karara gelmegine 1531-nji ýyla degişli lukmançylyk maglumat kitaplary esas boldy.

Gözlegçiler gadymy kitaplaryň sahypalaryndan belok yzlaryny ýygnamak we seljermek üçin usul işläp düzdüler. Munuň üçin kagyzyň ýüzünden ýörite plastik diskler arkaly mikroskopik yzlar alyndy. Soňra nusgalar mass spektrometriýasy arkaly seljerildi.
Kitaplarda agzyň ýaramaz ysyndan saç dökülmegine çenli umumy keseller üçin ýazgylar bar. Bir wagtlar bu kitaplar Ýewropa boýunça giňden ýaýrapdyr. Alymlar olaryň sahypalaryndan ýazgylarda  görkezilýän maddalara gabat gelýän yzlary tapdylar.
Oňa mysal hökmünde, saç dökülmegine garşy rozmarin we bilen kres otuny ulanmagy maslahat berilýän sahypada ady agzalýan ösümlikleriň peptidleri tapyldy. Bu okyjynyň maslahaty ilki synap görüp, soň sahypa barmaklaryny degirendigini görkezýär.
Gadymy kitaplarda adaty bolmadyk serişdeleriň yzlary hem bar. Meselem, saç dökülmesine garşy göreşmek usuly hakdaky maslahatyň ýerleşýän sahypasynda lipokalin, ýagny nejasat bilen baglanyşykly belok tapyldy.
Mundan başga-da, kitapda begemota degişli kollagen peptidleriniň hem saklanandygy belli boldy. Galkynyş eýýamynda bu ekzotik haýwanyň dişleriniň böwrekde daş bolanda we beýleki kesellerde peýdalydygyna ynanýardylar. Maglumatlardan görnüşi ýaly, kitaby okanlaryň biriniň öz keseli üçin begemotuň dişini tapyp bilen bolmagy ahmal. 


şu gün 13:45
647

Wenerada ägirt uly lawa tuneliniň alamatlary ýüze çykaryldy

Trento uniwersitetiniň alymy Lorenso Brussoneniň ýolbaşçylygyndaky halkara gözlegçiler topary Wenera planetasynda örän uly ýerasty lawa tuneliniň bardygyny subut etdiler. Bu açyşa NASA-nyň mundan 35 ýyl ozal planetada işlän «Magellan» missiýasynyň radiolokasion maglumatlarynyň gaýtadan seljerilmegi esas boldy...

şu gün 10:11
1.3k+

Alymlar möý kerebiniň berk we çeýeliginiň sebäbini anykladylar

Londonyň Patyşalyk kollejiniň we San-Diegodaky Kaliforniýa uniwersitetiniň alymlary möý kerebine bir wagtyň özünde hem ýokary berklik, hem-de çeýelik berýän molekulýar prosesleri ýüze çykardylar. Bu barlagyň netijeleri Proceedings of the National Academy of Sciences žurnalynda neşir edildi...

düýn 13:26
3k+

Alymlar strategik pikirlenip aw etmek ukyby bolan täsin möý hakda gürrüň berdiler

Alymlar soňky wagtlar Portia urugyna degişli möýleriň geň galdyryjy ukyplaryna üns berdiler. Ratgers uniwersitetiniň ewolýusion biology Skott Trewersiň Forbes neşirinde ýazan makalasynda bellemegine görä, bu möýler özleriniň örän kiçijik nerw ulgamyna garamazdan, çylşyrymly we çeýe awçylyk endiklerini özleşdiripdirler...

düýn 10:54
3.2k+

Fizikler Edisonyň unudylan tejribesinden geljegiň tehnologiýasynyň salgysyny tapdylar

XIX asyryň ahyrynda Tomas Edison iş edinip, lampalaryň has uzak wagtlap ýanmagynyň ýollaryny gözledi. Aradan takmynan 150 ýyl geçensoň, alymlar onuň tejribelerinden birini gaýtalamak kararyna geldiler we garaşylmadyk açyş etdiler...