Alymlar 2 mln ýyl ozal ýaşan «başarnykly adamy» doly suratlandyryp bildi

  • 18.01.2026 16:06
  • 5.7k+

Paleoantropologlar Homo habilis-iň (başarnykly adam) iň doly skeleti barada gürrüň berdi. Homo urugynyň iň irki wekilleriniň biri bolan bu görnüş 2 million ýyldan gowrak ozal ýaşapdyr. Ol awstralopitekler bilen adamlaryň has giçki ata-babalarynyň – Homo erectus-yň (göni ýöreýän adam) anatomiki aýratynlyklaryny özünde birleşdiripdir. Ylmy gözleg The Anatomical Record žurnalynda neşir edildi, tapyndy barada giňişleýin maglumatlar Live Science neşiri tarapyndan berilýär.

2012-nji ýylda alymlar Keniýanyň demirgazygynda Homo habilis-iň häzire çenli iň doly skeletini tapdy. Tapyndylar dişlerden, ýaýjyk süňkünden, pilçe, oňurga, gapyrga böleklerinden, bilek we egin süňklerinden, şeýle-de çanaklyk we injik süňklerinden ybarat. Tapyndylaryň ýaşy 2,02 million ýyldan 2,06 million ýyla çenli diýlip hasaplanýar.
Bilermenleriň gelen netijeleri boýunça, bu uly wekiliň boýy, takmynan, 160 sm bolup, agramy 30 kg töweregi bolupdyr. Alymlar Homo habilis-iň ýogyn süňkleri bilen uzyn we güýçli bileginiň bolandygyny, munuň bolsa ony awstralopitekler bilen ýakynlaşdyryp, onuň agaçlarda hereket etmek ukybynyň bolup bilendigini görkezýär. Şol bir wagtyň özünde, skeletiň analizi bu görnüşiň ýöreýşiniň Homo erectus-a ýakyn bolandygyny çaklamaga mümkinçilik berýär.
Tapyndy Gündogar Afrikada gomininleriň ewolýusiýasyny öwrenmekde uly ähmiýete eýedir. Çünki azyndan dört görnüş (Paranthropus boisei, Homo rudolfensis, Homo habilis we Homo erectus) şol bir ýerde şol bir wagtda ýaşapdyr. Şundan ugur alsaň, Homo habilis-iň Homo erectus-yň gönüden-göni ata-babalary bolandygy jedelli mesele bolup galýar. 


düýn 12:01
3.7k+

Nemes alymlary kepderileriň bagryndaky tebigy GPS-kompasyň syryny anykladylar

Germaniýanyň Bonn we Duýsburg-Essen uniwersitetiniň gözlegçileri kepderilerdir gögerçinleriň bagyrda ýerleşen hem özünde demir saklaýan ýörite immun ulgamynyň öwüşginleri arkaly Ýeriň magnit meýdanyndan ugur......

31.05.2026 20:50
8.7k+

ABŞ-nyň asmanynda partlan meteorit birnäçe ştaty sarsdyrdy

30-njy maý güni gündiz güýçli partlan meteorit ABŞ-nyň demirgazyk-gündogar bölegini sarsdyrdy. NASA-nyň habar bermegine görä, asman jisiminiň dargan mahalynda böleklere bölünen energiýasy takmynan 300 tonna......

31.05.2026 13:26
1.5k+

Ýapon alymlary ýeke-täk atoma esaslanýan kwant kamerasyny döretdiler

Ýaponiýaly fizikler kwant mikroskopunyň esasy hökmünde ýeke-täk rubidiý atomyny ulanýan täze wizualizasiýa usulyny işläp düzdüler. Ýaponiýanyň Döwlet tebigy ylymlar institutynyň habar bermegine görä, «atom......

31.05.2026 13:04
5.7k+

Fizikler altynyň «ebedi lowurdysynyň» syryny açdy we ony soldurmagyň usulyny tapdy

Altynyň ony naýbaşy şaý-sep metalyna öwürýän himiki passiwligi uzak wagtlaryň dowamynda ylym üçin syr bolup galdy. Tuleýn uniwersitetiniň (ABŞ) alymlar topary ilkinji gezek altynyň okislenmäge bolan täsin......