Alymlar ýaldyrawuk tomzaklaryň aragatnaşyk ýörelgesinden peýdalanyp, ýerden daşardaky aňy gözlemegi teklip etdiler

  • 29.12.2025 11:06
  • 2.7k+

Arizona ştatynyň uniwersitetiniň alymlary ýerden daşary aňy gözlemek üçin täze strategiýany hödürlediler. Ol biologik aragatnaşyk ýörelgelerine we pulsarlary (neýtron ýyldyzlaryny) fon hökmünde ulanmaga esaslanýar. Santa-Fe institutynyň we Kolorado uniwersitetiniň alymlarynyň gatnaşmagynda taýýarlanan bu ylmy iş PNAS Nexus žurnalynda çap ediler.

Gözlegiň awtorlary adamlaryň ulanýan tehnologiýalaryna meňzeş signal gözlemekden dänmegi maslahat berýärler, sebäbi bu başga görnüşli habarlary gözden düşürmek howpuny döredýär. Onuň ýerine, alymlar ähli janly ulgamlara mahsus bolan umumy häsiýete — energiýany tygşytlaýan, emma aňsat saýhallanýan habarlary döretmek ukybyna üns bermegi teklip edýärler. Şeýle mehanizm tebigatda ýaldyrawuk tomzaklarda duş gelýär: olaryň yşyk saçyş yzygiderliligi maksimal derejede optimallaşdyrylandyr.
Barlagyň çäginde alymlar Ýerden 5 kiloparsek radiusynda ýerleşýän 158 sany pulsaryň şöhlelenmesine emeli signallaryň goşulyşmagyny simulýasiýa etdiler. Seljerme netijesinde, tebigy pulsarlaryň gipotetiki optimallaşdyrylan yzygiderliklere garanyňda 84–99,78% has köp energiýa sarp edýändigi anyklandy.
Ekspertleriň gelen netijesine görä, islendik "ýaşaýyş signalyny" onuň anyk manysyna düşünmezden hem, diňe bir statistik yzygiderliligi we ýokary energiýa netijeliligi boýunça tanap bolýar.


düýn 14:41
2.5k+

Aý barha kiçelýär: bu geljekde oňa gonjak kosmonawtlar üçin howply bolup biler

Ýeriň hemrasy kem-kemden göwrümini ýitirýär, bu bolsa onuň gabygynda jaýryklaryň we gatlaklaryň emele gelmegine sebäp bolýar. Bu barada The Planetary Science Journal neşiri Smitson milli howa we kosmos muzeýiniň hünärmeni Koul Naýpaweriň barlaglaryna salgylanyp habar berýär...

27.02.2026 21:08
8.9k+

Näme üçin Marsda diňe ýeralma bilen oňup bolmaz? Geljekki missiýalaryň esasy kynçylyklary

Köp adamlar geljekki kosmos missiýalaryny «Marsly» (Марсианин) filmi arkaly göz öňüne getirýär: gyzyl tozan, ýalňyzlyk we astronawtyň janyny halas eden ýeralma joýalary. Emma, hakykatda, uzak kosmosda ýaşamak diňe bir zatlar ösdürip ýetişdirmegi öwrenmekden has çylşyrymly meseledir...

27.02.2026 20:58
2.9k+

Tirannozawr reks: sekiz tonnalyk «towuk» ýaly hereket edipdir

"Ýura döwrüniň seýilgähindäki" (film) ýeri sarsdyryp ýöreýän agyr tirannozawr reks baradaky düşünjämizi gaýtadan gözden geçirmeli bolarys. Royal Society Open Science žurnalynda çap edilen täze ylmy barlag, hek asyrynyň bu gazaply ýyrtyjysynyň häzirki zaman guşlaryna meňzeş ýagdaýda, ýagny aýaklarynyň barmaklarynyň ujunda hereket edendigini subut edýär...

27.02.2026 16:38
2.2k+

Xiaomi Tag trekeri ýiten zatlary tapyp berýär

Xiaomi kompaniýasy zatlaryň ýerini anyklamak üçin niýetlenen täze enjamy — Xiaomi Tag trekerini hödürledi. Bu enjam açar ýa-da torba ýaly özüne berkidilen zatlary aňsatlyk bilen tapmak üçin niýetlenendir. Enjamyň işleýiş ýörelgesi beýleki trekerler ýaly standart usulda...