Alymlar ýaldyrawuk tomzaklaryň aragatnaşyk ýörelgesinden peýdalanyp, ýerden daşardaky aňy gözlemegi teklip etdiler

  • 29.12.2025 11:06
  • 2.7k+

Arizona ştatynyň uniwersitetiniň alymlary ýerden daşary aňy gözlemek üçin täze strategiýany hödürlediler. Ol biologik aragatnaşyk ýörelgelerine we pulsarlary (neýtron ýyldyzlaryny) fon hökmünde ulanmaga esaslanýar. Santa-Fe institutynyň we Kolorado uniwersitetiniň alymlarynyň gatnaşmagynda taýýarlanan bu ylmy iş PNAS Nexus žurnalynda çap ediler.

Gözlegiň awtorlary adamlaryň ulanýan tehnologiýalaryna meňzeş signal gözlemekden dänmegi maslahat berýärler, sebäbi bu başga görnüşli habarlary gözden düşürmek howpuny döredýär. Onuň ýerine, alymlar ähli janly ulgamlara mahsus bolan umumy häsiýete — energiýany tygşytlaýan, emma aňsat saýhallanýan habarlary döretmek ukybyna üns bermegi teklip edýärler. Şeýle mehanizm tebigatda ýaldyrawuk tomzaklarda duş gelýär: olaryň yşyk saçyş yzygiderliligi maksimal derejede optimallaşdyrylandyr.
Barlagyň çäginde alymlar Ýerden 5 kiloparsek radiusynda ýerleşýän 158 sany pulsaryň şöhlelenmesine emeli signallaryň goşulyşmagyny simulýasiýa etdiler. Seljerme netijesinde, tebigy pulsarlaryň gipotetiki optimallaşdyrylan yzygiderliklere garanyňda 84–99,78% has köp energiýa sarp edýändigi anyklandy.
Ekspertleriň gelen netijesine görä, islendik "ýaşaýyş signalyny" onuň anyk manysyna düşünmezden hem, diňe bir statistik yzygiderliligi we ýokary energiýa netijeliligi boýunça tanap bolýar.


10.02.2026 15:07
2.6k+

Niderlandlarda himiýa kanunlaryny inkär edýän we öz-özüni dikeldýän plastik döredildi

Niderlandlaryň Wageningen uniwersitetiniň barlagçylary, professor Ýasper wan der Guhtyň ýolbaşçylygynda, materialyň düýpgöter täze görnüşini oýlap tapdylar we oňa «kompleksimer» diýip at dakdylar. Onuň üýtgeşikligi, öň biri-birine düýbünden çapraz gelýär diýlip hasap edilen häsiýetleri-de özünde jemlemegindedir...

10.02.2026 09:48
1.8k+

Ýapon alymlary wolframdan 3D çap etmegiň täze usulyny işläp düzdüler

Hirosima uniwersitetiniň alymlary iň gaty senagat materiallarynyň biri bolan wolfram-kobalt karbidinden (WC-Co) dürli önümleri 3D çap etmegiň innowasion usulyny tapdylar. Täze tehnologiýa materialy doly eretmän, ony diňe ýumşatmak arkaly işleýär...

10.02.2026 00:37
3.6k+

66 sany güýçli partlama: Günüň ýüzündäki bir işjeň sebit XXI asyryň rekordyny täzeledi

Ýerden göni synlap bolýan 4366-njy işjeň sebit Gündäki güýçli partlamalaryň sany boýunça XXI asyryň täze rekordyny goýdy. Bu barada Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň Kosmos barlaglary institutynyň (İKI RAN) Gün astronomiýasy laboratoriýasyna salgylanýan TASS habar berýär...

09.02.2026 00:09
1.8k+

«Jeýms Webb» teleskopy iň uzakdaky «MoM-z14» galaktikasyny surata düşürdi

Astronomlar «Jeýms Webb» kosmos teleskopunyň kömegi bilen häzirki wagtda mälim bolan galaktikalaryň iň uzakdakysyny tapdylar. «MoM-z14» diýlip atlandyrylýan bu galaktikanyň şuglasynyň Ýer şaryna ýetmegi üçin takmynan 13,5 milliard ýyllyk ýol gerek bolýar...