Alymlar beýnä ünsüni jemlemäge kömek edýän gen tapdylar

  • 29.12.2025 11:00
  • 2.4k+

Rokfeller institutynyň alymlary Nature Neuroscience žurnalynda ünsüň tebigatyna bagyşlanan ylmy işlerini çap etdiler. Gözlegler ünsi jemlemek ukybynyň diňe bir beýnidäki peýdaly signallaryň güýçlenmegine däl, eýsem "fon" işjeňliginiň (beýnidäki artykmaç sesleriň) peselmegine-de baglydygyny görkezýär. Bu prosesde Homer1 geni esasy orny eýeleýär.

Syçanlarda geçirilen tejribeler geniň iki görnüşiniň — Homer1a we Ania3-üň işjeňliginiň peselmeginiň prefrontal gabygyň neýronlarynyň işini has rahatlandyrýandygyny görkezdi. Şeýle şertlerde haýwanlar öňlerinde goýlan wezipelere has gowy üns berip bildiler. Gyzykly tarapy, bu täsir diňe ýetginjeklik döwründe ýüze çykdy; uly ýaşly syçanlarda geniň derejesiniň üýtgemegi görnetin netije bermedi.
Gözlegçiler Homer1 geni peselende, nerw ulgamynda bökdeýji (tormozlaýjy) funksiýany ýerine ýetirýän reseptorlaryň has işjeňleşýändigini anykladylar. Neýronlaryň umumy işjeňlik derejesi peselse-de, möhüm signallara bolan reaksiýalar has takyk bolýar. Netijede, beýni artykmaç maglumatlary has gowy süzüp (filtrläp) başlaýar.
Ylmy işiň awtorlary bu mehanizmiň üns ýetmezçiliginiň we artykmaç işjeňligiň sindromyny (ADHD) bejermekde ulanylýan adaty usullardan (stimulýatorlardan) tapawutlanýandygyny belleýärler. Mundan başga-da, Homer1 geniniň autizm we şizofreniýa bilen hem baglanyşygynyň bardygy çaklanylýar, bu bolsa ony geljekki gözlegler üçin möhüm ugur edýär.


02.04.2026 19:23
8.1k+

Ahyrsoňy Saturnyň syry açyldy

Alymlar gözegçilikleriň dowamynda Saturnyň aýlanma tizliginiň üýtgäp durýandygyny hasaba alypdy. Aslynda bu ýagdaý fizikanyň kanunlaryna ters gelýär. Şonuň üçin alymlar onuň sebäbine düşünmäge çalyşdy we bu......

28.03.2026 10:21
1.6k+

“Habbl” we “Jeýms Webb” Saturnyň iň detally "portretini" döretdiler

Astronomlar “Habbl” we “Jeýms Webb” teleskoplaryndan alnan maglumatlary birleşdirip, Saturnyň iň detally şekilini aldylar diýip, Space.com neşiri ýazýar....

27.03.2026 11:04
2.5k+

“Çane-4” zondy Ýer bilen Aýyň arasynda radiasiýasy pes bolan zolagy ýüze çykardy

Alymlar Hytaýyň «Çane-4» zondunyň maglumatlarynyň kömegi bilen Ýer bilen Aýyň aralygynda radiasiýa derejesiniň pes bolan zolagyny tapdylar. Bu açyş geljekki missiýalar wagtynda astronawtlaryň üstüne düşýän......

24.03.2026 16:50
1.8k+

LEGO 32 gektar meýdanda äpet Gün energiýa parkyny döredýär: ol ýerde 30 700 panel oturdylar

LEGO Group kompaniýasy Wirjiniýa ştatynyň (ABŞ) Çesterfild okrugynda öz hususy Gün elektrostansiýasy bolan önümçilik toplumyny gurýar. Taslama 32 gektar meýdany tutýan Gün energiýa parkyny döretmegi göz öňünde tutýar diýip, Interesting Engineering habar berýär...