Alymlar beýnä ünsüni jemlemäge kömek edýän gen tapdylar

  • 29.12.2025 11:00
  • 2.4k+

Rokfeller institutynyň alymlary Nature Neuroscience žurnalynda ünsüň tebigatyna bagyşlanan ylmy işlerini çap etdiler. Gözlegler ünsi jemlemek ukybynyň diňe bir beýnidäki peýdaly signallaryň güýçlenmegine däl, eýsem "fon" işjeňliginiň (beýnidäki artykmaç sesleriň) peselmegine-de baglydygyny görkezýär. Bu prosesde Homer1 geni esasy orny eýeleýär.

Syçanlarda geçirilen tejribeler geniň iki görnüşiniň — Homer1a we Ania3-üň işjeňliginiň peselmeginiň prefrontal gabygyň neýronlarynyň işini has rahatlandyrýandygyny görkezdi. Şeýle şertlerde haýwanlar öňlerinde goýlan wezipelere has gowy üns berip bildiler. Gyzykly tarapy, bu täsir diňe ýetginjeklik döwründe ýüze çykdy; uly ýaşly syçanlarda geniň derejesiniň üýtgemegi görnetin netije bermedi.
Gözlegçiler Homer1 geni peselende, nerw ulgamynda bökdeýji (tormozlaýjy) funksiýany ýerine ýetirýän reseptorlaryň has işjeňleşýändigini anykladylar. Neýronlaryň umumy işjeňlik derejesi peselse-de, möhüm signallara bolan reaksiýalar has takyk bolýar. Netijede, beýni artykmaç maglumatlary has gowy süzüp (filtrläp) başlaýar.
Ylmy işiň awtorlary bu mehanizmiň üns ýetmezçiliginiň we artykmaç işjeňligiň sindromyny (ADHD) bejermekde ulanylýan adaty usullardan (stimulýatorlardan) tapawutlanýandygyny belleýärler. Mundan başga-da, Homer1 geniniň autizm we şizofreniýa bilen hem baglanyşygynyň bardygy çaklanylýar, bu bolsa ony geljekki gözlegler üçin möhüm ugur edýär.


18.05.2026 01:03
3.5k+

47 million galaktikadan we kwazardan gelýän ýagtylyk: Älemiň iň jikme-jik 3D kartasy döredildi

Halkara DESI taslamasy Älemiň iň uly we iň jikme-jik üç ölçegli kartasyny düzüp, 47 milliondan gowrak galaktikadan we kwazarlardan düşýän ýagtylygy ýazga aldy....

17.05.2026 23:19
1.6k+

Rus alymlary melanomanyň maksatly terapiýasy üçin plýonka döretdiler

ITMO uniwersitetiniň we Kant adyndaky Baltika federal uniwersitetiniň alymlary sagdyn öýjüklere zeper ýetirmezden, deri çişlerine garşy dermanlary maksatly goýbermek üçin material işläp düzdüler....

17.05.2026 14:21
3.7k+

Şalynyň zyýankeş gurçuklary duzaga salmak we öldürmek häsiýetiniň bardygy anyklandy

Arkanzas uniwersitetiniň alymlary şalynyň öz tüýjümek sümmül gurluşyny duzak hökmünde ulanyp, mekge ýapragynyň sowkasyny fiziki taýdan öldürip bilýändigini anykladylar. Bu barada Ecological Processes......

16.05.2026 23:58
3.3k+

Claude emeli aňy 11 ýyl ozal gulplanan kripto gapjygy açmaga kömek etdi

X (öňki Twitter) sosial ulgamynda «cprkrn» lakamly ulanyjy Anthropic kompaniýasynyň Claude emeli aň modeliniň kömegi bilen içinde 5 sany bitkoini bolan kripto gapjygyna girmegi başardy. Bu gapjyk mundan 10-11......