Arheologlar Arap çölünde gadymy adamlaryň yzlaryny tapdylar

  • 08.12.2025 06:24
  • 6.6k+

Häzirki wagtda Arap çöli adamlaryň ýaşamagy üçin diýseň ýowuz şertli ýerleriň biri hasaplanýar, ýöne ol hemişe beýle bolmandyr. Halkara arheologlar topary taryhdan öňki ýazgylarda Arap ýarym adasynyň "boş ýeri" hasaplanýan demirgazyk-gündogar içki böleginde gadymy adamlaryň ýaşandygynyň ygtybarly subutnamalaryny tapdylar.

Bu açyş, gowaklaryň giň gerimli barlaglarynyň çäginde ýüze çykaryldy we çygly howaly ýa-da "ýaşyl penjireli" diýilýän döwürlerde ýowuz çölüň sawannalaryň we derýalaryň toruna öwrülendigini, we gomininleriň Afrikadan göçmegine ýol açandygyny tassyklaýar.
Maglumatlar Malta uniwersitetinden Hýu Gruoukattyň ýolbaşçylygyndaky alymlar topary tarapyndan berildi we netijeler PLOS One atly ylmy žurnalda çap edildi.
Barlagçylar 79 gowagy öz içine alýan meýdan işlerinde Katar bilen Kuweýtiň arasyndaky sebite ünsi jemlediler. Işjeň durmuşyň subutnamalary tapylan birnäçe gowak olara üstünlik getirdi.
Iň möhüm tapyndy gowaklaryň biriniň girelgesindäki 400-den gowrak daş gural bolup, olar gadymy senetçileriň işini gönüden-göni görkezýärdi.
Artifaktlaryň derňewi gomininleriň bu sebitde 10 000 — 100 000 ýyl mundan ozal, orta we giçki paleolit döwründe ýaşandygyny ýüze çykardy. Mundan başga-da, gowaklarda düýeleriň, jerenleriň, syrtlanlaryň, möjekleriň we beýleki haýwanlaryň gowy saklanan süňkleri, sebitiň howasynyň taryhyny dikeltmäge kömek etjek mineral görnüşler bolan speleotemalar bar.
Bu işe gatnaşmadyk ewolýusiýa biology Maýkl Petraliýa bu işiň ylmy "ýarym adanyň dinamiki ekoulgamalarynyň gadymy adamlaryň we haýwanlaryň durmuşyna nähili täsir edendigine doly düşünmäge" ýakynlaşdyrýandygyny aýtdy.


düýn 16:19
1.7k+

Çybynlaryň «adam kastyna çykanyna» 1,8 million ýyl bolupdyr

Biologlar mör-möjekleriň DNK-syny seljerip, çybynlaryň adamy çakmak arkaly iýmitlenip başlamagynyň takmynan 1,8 million ýyl mundan ozal Günorta-Gündogar Aziýada ýüze çykandygy baradaky netijä geldiler. Çybynlar adam üçin iň wehimli mör-möjekler hasaplanylýar...

düýn 16:01
485

Alymlar metandan dermanlyk madda almagy öwrendiler

Alymlar metany derman öndürmekde ulanyp boljak çylşyrymly himiki maddalara öwürmegiň täze usulyny işläp düzdüler. Bu baradaky barlag Science Advances žurnalynda çap edildi. Taslamanyň esasy üstünligi – taryhda ilkinji gezek metandan gönüden-göni dimestrol maddasynyň alynmagydyr...

27.02.2026 20:58
3k+

Tirannozawr reks: sekiz tonnalyk «towuk» ýaly hereket edipdir

"Ýura döwrüniň seýilgähindäki" (film) ýeri sarsdyryp ýöreýän agyr tirannozawr reks baradaky düşünjämizi gaýtadan gözden geçirmeli bolarys. Royal Society Open Science žurnalynda çap edilen täze ylmy barlag, hek asyrynyň bu gazaply ýyrtyjysynyň häzirki zaman guşlaryna meňzeş ýagdaýda, ýagny aýaklarynyň barmaklarynyň ujunda hereket edendigini subut edýär...

27.02.2026 16:38
2.3k+

Xiaomi Tag trekeri ýiten zatlary tapyp berýär

Xiaomi kompaniýasy zatlaryň ýerini anyklamak üçin niýetlenen täze enjamy — Xiaomi Tag trekerini hödürledi. Bu enjam açar ýa-da torba ýaly özüne berkidilen zatlary aňsatlyk bilen tapmak üçin niýetlenendir. Enjamyň işleýiş ýörelgesi beýleki trekerler ýaly standart usulda...