Arheologlar Arap çölünde gadymy adamlaryň yzlaryny tapdylar

  • 08.12.2025 06:24
  • 6.6k+

Häzirki wagtda Arap çöli adamlaryň ýaşamagy üçin diýseň ýowuz şertli ýerleriň biri hasaplanýar, ýöne ol hemişe beýle bolmandyr. Halkara arheologlar topary taryhdan öňki ýazgylarda Arap ýarym adasynyň "boş ýeri" hasaplanýan demirgazyk-gündogar içki böleginde gadymy adamlaryň ýaşandygynyň ygtybarly subutnamalaryny tapdylar.

Bu açyş, gowaklaryň giň gerimli barlaglarynyň çäginde ýüze çykaryldy we çygly howaly ýa-da "ýaşyl penjireli" diýilýän döwürlerde ýowuz çölüň sawannalaryň we derýalaryň toruna öwrülendigini, we gomininleriň Afrikadan göçmegine ýol açandygyny tassyklaýar.
Maglumatlar Malta uniwersitetinden Hýu Gruoukattyň ýolbaşçylygyndaky alymlar topary tarapyndan berildi we netijeler PLOS One atly ylmy žurnalda çap edildi.
Barlagçylar 79 gowagy öz içine alýan meýdan işlerinde Katar bilen Kuweýtiň arasyndaky sebite ünsi jemlediler. Işjeň durmuşyň subutnamalary tapylan birnäçe gowak olara üstünlik getirdi.
Iň möhüm tapyndy gowaklaryň biriniň girelgesindäki 400-den gowrak daş gural bolup, olar gadymy senetçileriň işini gönüden-göni görkezýärdi.
Artifaktlaryň derňewi gomininleriň bu sebitde 10 000 — 100 000 ýyl mundan ozal, orta we giçki paleolit döwründe ýaşandygyny ýüze çykardy. Mundan başga-da, gowaklarda düýeleriň, jerenleriň, syrtlanlaryň, möjekleriň we beýleki haýwanlaryň gowy saklanan süňkleri, sebitiň howasynyň taryhyny dikeltmäge kömek etjek mineral görnüşler bolan speleotemalar bar.
Bu işe gatnaşmadyk ewolýusiýa biology Maýkl Petraliýa bu işiň ylmy "ýarym adanyň dinamiki ekoulgamalarynyň gadymy adamlaryň we haýwanlaryň durmuşyna nähili täsir edendigine doly düşünmäge" ýakynlaşdyrýandygyny aýtdy.


10.02.2026 15:07
2.6k+

Niderlandlarda himiýa kanunlaryny inkär edýän we öz-özüni dikeldýän plastik döredildi

Niderlandlaryň Wageningen uniwersitetiniň barlagçylary, professor Ýasper wan der Guhtyň ýolbaşçylygynda, materialyň düýpgöter täze görnüşini oýlap tapdylar we oňa «kompleksimer» diýip at dakdylar. Onuň üýtgeşikligi, öň biri-birine düýbünden çapraz gelýär diýlip hasap edilen häsiýetleri-de özünde jemlemegindedir...

10.02.2026 09:48
1.8k+

Ýapon alymlary wolframdan 3D çap etmegiň täze usulyny işläp düzdüler

Hirosima uniwersitetiniň alymlary iň gaty senagat materiallarynyň biri bolan wolfram-kobalt karbidinden (WC-Co) dürli önümleri 3D çap etmegiň innowasion usulyny tapdylar. Täze tehnologiýa materialy doly eretmän, ony diňe ýumşatmak arkaly işleýär...

09.02.2026 08:44
3.8k+

Şahly kelleçanaklaryň ýygyndysy neandertallarda öz däp-dessurlarynyň bolandygyny görkezdi

Ispaniýanyň merkezinde arheologlar şahly haýwanlaryň kelleçanaklaryndan ybarat bolan, ýörite tertipde ýerleşdirilen 35 sany eksponaty tapdylar. Geçirilen barlaglar bu ýygyndyny neandertallaryň hojalyk maksatlary üçin däl-de, eýsem, ýörite niýet bilen ýygnandygyny we ýerleşdirendigini görkezdi...

09.02.2026 00:09
1.8k+

«Jeýms Webb» teleskopy iň uzakdaky «MoM-z14» galaktikasyny surata düşürdi

Astronomlar «Jeýms Webb» kosmos teleskopunyň kömegi bilen häzirki wagtda mälim bolan galaktikalaryň iň uzakdakysyny tapdylar. «MoM-z14» diýlip atlandyrylýan bu galaktikanyň şuglasynyň Ýer şaryna ýetmegi üçin takmynan 13,5 milliard ýyllyk ýol gerek bolýar...