Gadymy maýýa ybadathanasy Älemiň modeli bolup çykdy

  • 11.11.2025 13:06
  • 7.6k+

Arheologlar 2020-nji ýylda Meksika bilen Gwatemalanyň serhetinde tapylan Aguada-Feniks maýýa ybadathanasynyň, hakykatda, ägirt “kosmogrammadygyny” – gadymy maýýalaryň Älemi göz öňüne getirişiniň modelidigini anyklady diýip, Live Science habar berýär.

Bu sebitde gazuw-agtaryş işleri eýýäm on ýyl bäri alnyp barylýar. Aguada-Feniks maýýa sebitinde iň gadymy we iň uly binagärlik ýadygärlikleriniň biri hasaplanýar. Ol Mezoamerikanyň gadymy şäherleriniň köpüsinden uludyr. Onuň gurluşygy b.e.öň 1050-nji ýyl bilen senelenýär, ýagny maýýa ýazuwy döremezden ozal peýda bolupdyr, şonuň üçin ol barada ýazuw subutnamalary saklanyp galmandyr.
Ýadygärlik “Älemiň gurluşyny” görkezýän şäher ululygyndaky ägirt karta bolupdyr diýlip hasaplanylýar. Binagärlik ulgamy kesişip, atanak şekilleri emele getirýän kanallary, ýollary we bendi öz içine alýar. Desganyň umumy meýdany 9 x 7,5 km barabar. Mundan başga-da, gurluşykçylar Aguada-Feniksi Günüň dogýan tarapyndan ugur alyp gurupdyr, bu hem giçki maýýa we astekler üçin möhüm bolan 260 günlük däp-dessur döwri bilen baglanyşdyrylýar.
Ybadathanada däp-dessur ähmiýetli bolup biljek predmetler, şol sanda krokodil, guş şekilli nefrit bezegleri bilen guburlar, keramiki gap-gaçlar tapyldy.
Aguada-Feniksiň gurluşygy tamamlanman galdy. Näbelli sebäplere görä, bu ýer b.e.öň 700-nji ýyllarda taşlanypdyr.


düýn 09:31
3.1k+

Ýapon fizikleri hiç haçan solmaýan suratlary çap etmegi öwrendiler

Ýaponiýaly alymlaryň topary kremniý nanosferaly ýörite boýaglary ulanyp, gurluşly reňkler bilen çap etmek usulyny işläp düzdi. Bu tehnologiýa Advanced Materials žurnalynda beýan edildi....

07.04.2026 19:02
4.8k+

Biologlar gurbaganyň çagasyny arkasynda göterýän täze görnüşini tapdylar

Demirgazyk Peruwyň daglarynda gurbaganyň Gastrotheca mittaliiti diýlip atlandyrylan, torbaly täze görnüşi tapyldy we beýan edildi. Olaryň tapawutly aýratynlygy çagalaryny arkasyndaky ýörite deri torbada......

02.04.2026 19:23
10k+

Ahyrsoňy Saturnyň syry açyldy

Alymlar gözegçilikleriň dowamynda Saturnyň aýlanma tizliginiň üýtgäp durýandygyny hasaba alypdy. Aslynda bu ýagdaý fizikanyň kanunlaryna ters gelýär. Şonuň üçin alymlar onuň sebäbine düşünmäge çalyşdy we bu......

28.03.2026 10:21
1.6k+

“Habbl” we “Jeýms Webb” Saturnyň iň detally "portretini" döretdiler

Astronomlar “Habbl” we “Jeýms Webb” teleskoplaryndan alnan maglumatlary birleşdirip, Saturnyň iň detally şekilini aldylar diýip, Space.com neşiri ýazýar....