Alymlar köp wagtdan bäri, adatça suwy saklap bilmeýär öýdülýän “suw dünýäleri” (mini-neptunlar ýa-da subneptunlar) nädip öz ýyldyzlarynyň golaýynda bolup bilýär diýlen sorag bilen gyzyklanýarlar. Ilki bilen, şeýle planetalar “gar serhediniň” daşyndaky sowuk giňişliklerden içki orbitlara göçüp gelendir diýip çak edilýärdi.
Emma Arizona uniwersitetiniň hem-de Ysraýylyň Açyk uniwersitetiniň alymlary täze nazary çaklama hödürlediler: olaryň pikirine görä, subneptunlar öz jümmüşlerinde özbaşdak suw döredip bilýärler.
Bu pikiri barlamak üçin alymlar şeýle planetalaryň ýadrosy bilen mantiýasynyň araçäginde bolup biljek şertleri laboratorýada gaýtaladylar. Olaryň synagynda minerallar (mysal üçin, oliwin) 420 müň atmosfera basyşly we 3651°C goýy gyzgynlykda wodorod bilen täsirleşdirildi.
Netijeler haýran galdyrdy: eredilen jynslardan çykýan kislorod wodorod bilen derrew reaksiýa girip, ep-esli mukdarda suw emele getirdi. Hasaplamalara görä, hakyky subneptunyň jümmüşinde bu proses planetanyň ummasyndan üçden bir bölegine golaý bölegini suwa öwrüp bilýär.
Şeýlelikde, “gurak” ekzoplanetalaryň hökmany ýagdaýda suwa baý zolakda emele gelmegi şert däl. Olar özünde umumy ummanlary döredip bilýär. Bu bolsa, mysal üçin, TOI-270 gyzyl girdenegiň daşyndan aýlanýan suw dünýäleriniň bardygyny düşündirýär.
