Astronomlar uzak wagt bäri sorag döredýän adaty bolmadyk ýyldyz ulgamynyň syryny açdylar. Gürrüň Betelgeýze — Günüň yzysüre asmandaky iň ýagty ýyldyz — we onuň ýaş egindeş ýyldyzy barada barýar. Alymlaryň pikirine görä, birnäçe ýyldan Betelgeýze supernowa hökmünde partlap biler we onuň ýalynyny Ýerden hatda gündiz hem görmek mümkin bolar.
Ulgam ak girdenekden we egindeş ýyldyzynyň utgaşmasyndan ybarat, olar biri-biriniň daşyndan takmynan iki günde iki gezek aýlanýarlar. Ol Orion ýyldyz toplumynda, takmynan 10 müň ýagtylyk ýyly aralykda ýerleşýär. Barlaglar Betelgeýzäniň egindeşinden maddany “alýandygyny” we ony alawlaýan massa öwürýändigini görkezdi. Bu hadysa ýyldyzynyň ýüzünde termoýadro reaksiýalary döredýär.
Toplanan massa Çandrasekar çäkden (1,38–1,44 Güne deň massa) geçende, ak girdenek supernowa hökmünde partlar we ýoldaşyny doly ýok eder.
Alymlar bu netijelere Çilidäki Atakama çölünde ýerleşýän Very Large Telescope toplumynyň teleskoplaryndan alnan maglumatlary seljerip geldiler. Ulgamyň daşyndan ýyldyz tarapyndan “ogurlanan” maddadan emele gelen äpet gaz halkasy tapyldy, bu bolsa onuň ýokary işjeňdigine subutnama boldy.
«Iki ýyldyz ahyrynda biri-biri bilen çaknyşyp partlanda, bu şeýle güýçli supernowa bolar welin, onuň ýalynyny Ýerden hatda gündizem görmek mümkin bolar» diýip, Monthly Notices of the Royal Astronomical Society žurnalynda ýakynda çap edilen barlagda aýdylýar.
