Ýerdäki çöllerden alnan bakteriýalaryň Aý we Mars topragynda ýaşap biljekdigi anyklanyldy

  • 15.09.2025 17:55
  • 4.4k+

Ýerdäki çöllerde tapylan Chroococcidiopsis görnüşli sianobakteriýalar Aý we Mars topragynda ýaşamaga ukyplydygyny görkezdiler. Italiýanyň kosmos gullugynyň (ASI) barlagçylary ReBUS taslamasynyň çäklerinde şeýle netijä geldiler.

Bu mikroorganizmler ýokary çydamlylygy bilen bellidir: olar ozal kosmosyň boşlugyna, radiasiýanyň aşa köp dozasyna we Halkara kosmos stansiýasynyň daşynda uzak möhletli synaglara çydap bilipdiler. Alymlar bakteriýalaryň doly suwsuzlanmak şertlerinde "konserwirlenmek" ýagdaýyna girýändigini bellediler, bu bolsa olara ýaşaýşyň köp görnüşi üçin ölüm howply täsir edýän faktorlara sezewar bolanlaryndan soň hem ýaşamaga mümkinçilik berýär.
Täze barlagda "Ýeriň daşyndaky" gurşawda ýapyk ekoulgamy döretmek başartdy. Çöl bakteriýalary Aý we Mars topragyna mümkin boldugyça ýakyn toprak nusgalarynda üstünlikli ösdi. Olaryň ýaşaýyş işjeňligini goldamak üçin goşmaça azot gerek boldy, ol hem karbamid görnüşinde goýberildi.
Işiň awtorlarynyň pikirine görä, geljekde şeýle mikroorganizmler Ýeriň daşyndaky bazalarda biologiki “zawod” hökmünde ulanylyp bilner. Olar regoliti peýdaly bakteriýalary ösdürip ýetişdirmek we möhüm maddalary öndürmek üçin esas boljak iýmit substratyna öwürmäge ukyply.


düýn 18:59
2.7k+

Astronomlar taryhda ilkinji gezek gara girdaby wideo düşürer

Event Horizon Telescope (EHT, «Wakalaryň gözýetiminiň teleskopy») halkara taslamasynyň astronomlary mart-aprel aýlarynda taryhda ilkinji gezek gara girdaby wideo düşürmegi meýilleşdirýär. Bu barada taslamanyň awtorlarynyň birine, Kembrij uniwersitetiniň professory Sera Markoffa salgylanyp, Guardian gazeti habar berýär...

düýn 10:16
3.5k+

Alymlar ilkinji gezek ösümlikleriň nädip dem alýandygyny görkezdiler

Illinoýs uniwersitetiniň alymlary ösümlikleriň hakyky wagtda dem alyş prosesini görkezmegi başardy. Haýran galdyryjy kadrlar Live Science neşirinde hödürlendi. Ylmy gözlegçiler syn etmek üçin Stomata in-sight ady bilen ýörite gural döretdi...

19.01.2026 14:39
12k+

Alymlar bedeniň garramaga başlaýan takyk ýaşyny anykladylar

Finlýandiýaly we şwesiýaly alymlar durmuş ýörelgesiniň saglyga iň güýçli täsir edýän döwrüni we garramanyň ilkinji alamatlarynyň haçan ýüze çykýandygyny öwrendiler. Finlýandiýada geçirilen barlaglar bedeniň 36-46 ýaş aralygynda has duýgur bolýandygyny görkezdi...

18.01.2026 16:06
5.5k+

Alymlar 2 mln ýyl ozal ýaşan «başarnykly adamy» doly suratlandyryp bildi

Paleoantropologlar Homo habilis-iň (başarnykly adam) iň doly skeleti barada gürrüň berdi. Homo urugynyň iň irki wekilleriniň biri bolan bu görnüş 2 million ýyldan gowrak ozal ýaşapdyr. Ol awstralopitekler bilen adamlaryň has giçki ata-babalarynyň – Homo erectus-yň (göni ýöreýän adam) anatomiki aýratynlyklaryny özünde birleşdiripdir...