Ýerdäki çöllerden alnan bakteriýalaryň Aý we Mars topragynda ýaşap biljekdigi anyklanyldy

  • 15.09.2025 17:55
  • 4.5k+

Ýerdäki çöllerde tapylan Chroococcidiopsis görnüşli sianobakteriýalar Aý we Mars topragynda ýaşamaga ukyplydygyny görkezdiler. Italiýanyň kosmos gullugynyň (ASI) barlagçylary ReBUS taslamasynyň çäklerinde şeýle netijä geldiler.

Bu mikroorganizmler ýokary çydamlylygy bilen bellidir: olar ozal kosmosyň boşlugyna, radiasiýanyň aşa köp dozasyna we Halkara kosmos stansiýasynyň daşynda uzak möhletli synaglara çydap bilipdiler. Alymlar bakteriýalaryň doly suwsuzlanmak şertlerinde "konserwirlenmek" ýagdaýyna girýändigini bellediler, bu bolsa olara ýaşaýşyň köp görnüşi üçin ölüm howply täsir edýän faktorlara sezewar bolanlaryndan soň hem ýaşamaga mümkinçilik berýär.
Täze barlagda "Ýeriň daşyndaky" gurşawda ýapyk ekoulgamy döretmek başartdy. Çöl bakteriýalary Aý we Mars topragyna mümkin boldugyça ýakyn toprak nusgalarynda üstünlikli ösdi. Olaryň ýaşaýyş işjeňligini goldamak üçin goşmaça azot gerek boldy, ol hem karbamid görnüşinde goýberildi.
Işiň awtorlarynyň pikirine görä, geljekde şeýle mikroorganizmler Ýeriň daşyndaky bazalarda biologiki “zawod” hökmünde ulanylyp bilner. Olar regoliti peýdaly bakteriýalary ösdürip ýetişdirmek we möhüm maddalary öndürmek üçin esas boljak iýmit substratyna öwürmäge ukyply.


şu gün 18:28
1.4k+

250 million ýyllyk deňiz amfibiýasynyň galyndylary mezozoý eýýamynyň ýyrtyjylary baradaky syrlary açdy

Alymlar mundan 60 ýyl ozal Awstraliýanyň demirgazyk-günbatar sebitinden tapylan we takmynan 250 million ýyl ozal ýaşap geçen deňiz amfibiýalarynyň galyndylaryny gaýtadan öwrendiler. Bu tapyndylar uzak wagtlap muzeý kolleksiýalarynda saklanyp, öwrenilmän galypdy...

şu gün 14:01
3.4k+

Hytaýda ýüz ýyl hyzmat etmäge ukyply batareýa döredildi: onuň düzümi tofuň suwuna çalymdaş

Hytaýly alymlar diňe bir howpsuz bolman, eýsem ekologiýa taýdan arassa bolan täze akkumulýator işläp düzdüler. Taslamanyň esasy artykmaçlygy — batareýanyň göwrümini ýitirmezden 120 müňden gowrak zarýad alyş-beriş sikline çydamagyndadyr...

düýn 02:55
5.1k+

Alymlar Günüň ýüzünde tegmil tapanoklar: 2021-nji ýyldan bäri birinji gezek

Häzirki wagtda Günüň Ýere öwrülen tarapynda hiç hili tegmil görünmeýär diýip, Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň Kosmos barlaglary institutynyň Gün astronomiýasy laboratoriýasy habar berdi. «Häzirki pursatda Günüň ýüzünde hatda iň kiçijik tegmil hem görünmeýär...

22.02.2026 14:29
10k+

Alymlar 1949-njy ýylda Bermuda adalarynda ýazga alnan geň sesiň syryny açdylar

Üstünden 77 ýyl geçeninden soň, Bermuda adalarynda ýazgy edilen nämälim sesiň nireden çykanlygy belli boldy. Ol küýki kitiň aýdymynyň iň irki ýazgysy bolup çykdy. 1949-njy ýylyň 7-nji martynda «Atlantis» barlag gämisindäki alymlar Bermud adalarynyň kenarynda akustiki tejribeler geçirdiler...