Koloradoda dinozawrlardanam has gadymy pyşbaganyň görnüşi tapyldy

  • 31.08.2025 08:48
  • 9.6k+

Paleontologlar Chelydridae maşgalasyndan bolan pyşbagalaryň ozal näbelli sütün öýjükli neslini  we görnüşini tapdylar. Olary Koloradodan tapylan bitin çanagyna we beýleki galyndylaryna esaslanyp suratlandyrmak başartdy.

Bu açyş Swiss Journal of Palaeontology žurnalynda jikme-jik beýan edildi.
Täze görnüşe Tawachelydra stevensoni ady dakyldy. Ol irki paleosen döwründe, 66-65 million ýyl mundan ozal, hek döwrüniň ahyrynda köpçülikleýin ýok bolup gitmeden soň ýaşap geçipdir.
Chelydridae maşgalasy süýji suwda ýaşaýan pyşbagalara degişli. Häzirki wagtda onuň iki sany janly görnüşi we azyndan ýedi sany ýok bolup giden görnüşi belli.
Galyndylar Kolorado ştatynyň El-Paso etrabynyň Korral Blaffs sebitinde tapyldy. Bu ýerde panhelidra pyşbagasynyň iki görnüşi tapyldy: Tavachelydra stevensoni we Denverus middletoni. Birinji görnüş ikinjisinden ep-esli uludy, onuň çanagy 50 sm töweregi. Paleontologlaryň sözlerine görä, Tavachelydra stevensoni  Denwer basseýnindäki irki paleosen döwrüniň iň uly pyşbagasy bolupdyr.
Barlagçylar Tavachelydra stevensoni-niň  iýmiti üwemek üçin ýaýbaň we tekiz ýüzli ullakan kellesiniň bolandygyny belleýärler. Bu pyşbagalara aýratyn ekologiki ýer tutmaga we beýleki görnüşler bilen bäsdeşligi azaltmaga kömek etdi.
Alymlar pyşbaganyň köpçülikleýin ýok bolmadan soň diri galmagyna hut şeýle  iýmitlenişiň mümkinçilik berendigini öňe sürýärler.


düýn 20:16
1.2k+

Çagalar bakja baglary peýdaly bakteriýalaryň esasy çeşmesi bolup çykdy

Halkara alymlar topary çagalaryň bakja-baglara gitmeginiň olaryň içege mikrobiomasynyň kemala gelmegine öý şertlerinden has güýçli täsir edýändigini anykladylar. Bary-ýogy birnäçe aýdan soň, çagalar peýdaly bakteriýalary ene-atalaryna garanyňda, öz deň-duşlary bilen has işjeň alyş-çalyş edip başlaýarlar...

düýn 18:18
5.2k+

Matematik alym tas iki asyrdan bäri çözülmeze dönen deňlemäni çözdi

Russiýaly matematik Iwan Remizow differensial deňlemeler nazaryýetine degişli bolan we 190 ýyldan gowrak wagt bäri analitiki usul bilen çözüp bolmaýar diýlip hasaplanan meseläniň çözgüdini tapdy. Habarda häzirki zaman ylmynyň esasy gurallarynyň biri bolan üýtgeýän koeffisiýentli ikinji tertipli differensial deňlemeler barada gürrüň gidýär...

28.01.2026 18:38
6.1k+

Gýoteniň kolleksiýasyndaky ýantar daşynyň içinde 40 mln ýyl ozal gatap galan garynja tapyldy

Fridrih Şiller adyndaky Ýena uniwersitetiniň alymlary ýantar daşynyň içinde 40 million ýyl ozal gatap galan garynjany tapdy. Bu tapyndy meşhur nemes şahyry Iogann Wolfgang fon Gýoteniň kolleksiýasyndaky ýantar daşy öwrenilen wagty ýüze çykaryldy...

28.01.2026 16:25
4.3k+

Kosmonawtlar üçin kir ýuwujy maşyn we duş kabinasy döredilýär

2026-njy ýylyň tomsunda Halkara kosmos stansiýasy (HKS) üçin niýetlenen kir ýuwujy maşynyň prototipiniň ýerüsti synaglaryna başlamak meýilleşdirilýär. Bu barada «Himiýa maşyn gurluşygynyň ylmy-gözleg instituty» paýdarlar jemgyýetiniň geljegi uly taslamalar bölüminiň başlygy Ýewgeniý Uýmanowa salgylanyp, TASS habar berýär...