Kanadaly we amerikaly biologlar dünýä ummanynda deňiz ýyldyzlarynyň milliardlarçasyny ýok eden, olary iglediji keseli (SSWD) döredijiniň Vibrio pectenicida atly bakteriýalaryň ştammydygyny anykladylar. Bu barada Hakaý institutynyň (Kanada) metbugat gullugy habar berdi.
Santa-Barbaradaky Kaliforniýa uniwersitetiniň dosenti Jono Uilson bu açyşyň Ýuwaş ummanynda günebakar deňiz ýyldyzlarynyň populýasiýasyny dikeltmek üçin möhümdigini aýtdy. Indi alymlar deňiz ýyldyzlaryny bu bakteriýalardan goraýan genleri gözläp bilerler, seçip alyş işlerini geçirerler we haýwanlary ýabany tebigata gaýtarmagyň usullaryny işläp düzerler.
Uilsonyň sözlerine görä, SSWD keseli onlarça ýyl bäri Ýuwaş ummanyň we beýleki sebitleriň arasynda ýaýramagyny dowam edýär. Ol deňiz ýyldyzlarynyň dürli görnüşlerine täsir edip, el-aýaklaryny dökmegine we bedenleriniň kem-kemden weýran bolmagyna sebäp bolýar. Wiruslaryň ýaýramagy ilkinji gezek 1970-nji ýyllarda Amerikanyň kenarlarynda bellige alyndy. Şondan bäri bu kesel Ýuwaş ummanynyň günebakar deňiz ýyldyzlarynyň 90 göterimini ýok etdi.
Keseliň ýokançly bolup biljekdigini öňem çaklaýardylar, ýöne 2018-2020-nji ýyllarda geçirilen synaglar bu çaklamany ret etdi.
Hakaý institutynyň Melani Prentisiň ýolbaşçylygyndaky alymlar topary 2023-nji ýylda Britan Kolumbiýasynyň kenarynda ýüze çykan ýokançly keseliň ýaýran wagtynda sagdyn we kesel deňiz ýyldyzlarynyň dokumalaryny seljerdi. Alymlar selomiki suwuklygyň (oňurgasyzlaryň ganyň ekwiwalenti) düzümini deňeşdirenlerinde, näsag haýwanlarda Vibrio pectenicida bakteriýasynyň öň belli bolmadyk ştammynyň öýjükleriniň bardygyny anykladylar.
Alymlar bakteriýalary laboratoriýada ösdürip ýetişdirdiler we sagdyn deňiz ýyldyzlaryna sanjym etdiler. Şondan soň basym haýwanlarda keseliň alamatlary peýda bolupdyr we soňra bolsa ölüpdirler. Bu bolsa hut şu bakteriýalaryň tapdan düşüriji keseliň döremegine sebäp bolýandygyny tassyklady.
Deňiz ýyldyzlary suwasty suwoty tokaýlyklaryny ýok edýän deňiz kirpileriniň sanyna gözegçilik etmekde möhüm rol oýnaýar.
