Barlagçylar irki adamlaryň ata-babalarynyň ýerde ýatan agaç pürsleri ulanyp, agyr zatlary ondan-oňa geçirip başlandyklaryny çaklaýarlar. Şeýle-de bolsa, bu usulyň tigriň döremegine nädip sebäp bolandygy düşnüksiz bolmagynda galýardy.
Jorjiýanyň Tehnologiýalar institutynyň professory Kaý Jeýms tigriň oýlap tapylmagynyň, esasan, ýapyk ýerlerde ýükleri ondan-oňa daşamagyň zerurlygy bilen baglanyşyklydygyny belleýär. Ol Science Alert üçin ýazan makalasynda gurluşyň ewolýusiýasynyň tapgyrlaryny täzeden dikeltmäge eden synanyşygyny beýan etdi, netijede iki tigirli ulag - ýönekeý togalanýan silindr emele geldi. Alymlaryň pikirine görä, bu silindr kesilen agaç nawdy.
Arheologik tapyndylar bu ýagdaýy düşündirdi. 2010-njy ýyllarda Wengriýada, takmynan, 6000 ýyl töweregi ýaşly dört tigirli arabalaryň 150 töweregi kiçijik heýkeljigi tapyldy, bu tigriň ýüze çykyynyň iň ilkinji subutnamalarydyr.
Inžener agaç pürsleri dar magdan geçelgelerinde togalap äkitmegiň kyndygyny düşündirýär. Şonuň üçin adamlar dizaýny üýtgedip başlan bolsalar gerek. Ilki-ilkiler sütünleri saklamak üçin arabanyň aşagyna ýarym tegelek "höwürtgeleri" dakypdyrlar, soňra bolsa sütünleriň özüni üýtgedipdirler.
"Inženerçilik pikirleniş prosesi"-niň kompýuter modelirlemesi silindriň arabanyň aşagyna oturdylmagy üçin oýulandygyny, soň bolsa sütüniň ortasynyň diametriniň inçeldilendigini, megerem, şeýtmek bilen päsgelçilikleri ýeňip geçmegiň aňsatlaşdyrylandygyny görkezdi. Alymlar inçelmegiň könelmek sebäpli hem bolup biljekdigini aradan aýyrmaýarlar.
Netijede, adamlar bu işi aňsatlaşdyrmak arkaly "mehaniki artykmaçlyga" eýe bolmaga synanyşypdyrlar. Inženeriň pikirine görä, tigir birden peýda bolmandyr-da, kem-kemden kämilleşmegiň netijesidir.
