Gadymy Rimde saýrak guşlar üýtgeşik nygmat däl-de, adaty köçe nahary bolup çykdy

  • 20.06.2025 18:29
  • 3.7k+

Ispan arheologlary Maýorka adasynda geçirilen gazuw-agtaryş işleri mahalynda gadymy Rimiň garbanyşhanasyny tapdylar. Alymlar galyndy naharlar dökülen  çukuryň içindäkileri öwrenip, şäheriň ýönekeý ilatynyň näme iýendigini anykladylar. Hususan-da, Gadymy Rimdäki saýrak guşlaryň etiniň, öň pikir edilişi  ýaly, ýokarky gatlaga niýetlenen üýtgeşik nygmat bolman, häzirki tiztagamlar ýaly şäher ilatynyň gündelik iýýän iýmitiniň bir bölegi bolandygyny kesgitlemek mümkin boldy.

Tapyndylar Rim imperiýasynda köçe iýmitiniň medeniýeti barada täze düşünjeleri berýär.
Barlaglar Maýorkanyň demirgazygyndaky häzirki Alkudiýanyň golaýynda ýerleşýän gadymy Pollentiýa şäherinde geçirildi. Şäher rimliler tarapyndan miladydan öňki 123-nji ýylda Balear adalaryny basyp alanlaryndan soň esaslandyrylypdyr we sebitde möhüm port bolupdyr.
Gazuw-agtaryş işleri wagtynda forum, ybadathanalar, ýaşaýyş jaýlary, teatr, gonamçylyklar, dükanlar we naharhanalar ýüze çykaryldy. Garbanyşhanalaryň  birinde miladydan öňki 10-njy ýyllara degişli, çuňlugy  4 metr bolan gowy saklanyp galan galyndy dökülen çukur bar.
Haýwan galyndylarynyň seljermesi süýdemdirijileriň, balyklaryň we guşlaryň dürli görnüşleriniň bardygyny ýüze çykardy. Süňkleriň taksonomiki derňewi öý guşlarynyň we ýabany guşlaryň - durnalaryň, kepderileriň, gara jokjokylaryň we beýleki saýrak guşlaryň galyndylaryny ýüze çykarmaga mümkinçilik berdi. Gara jokjokylar has köp duşdy, olara degişli 165 süňk tapyldy.
Çukurda kelle, döş, ganat we aýak süňkleri agdyklyk edýärdi, bedeniň etli bölekleri bolsa az duşýardy. Alymlar etli bölekleriň iýmit üçin ulanylandygyny, böleklenenden soň galan süňkleriň bolsa zyňlandygyny öňe sürýärler. Bu gaýtadan işlenendigini aňladýan alamatly tapyndy galyndylar bilen tassyklanýar.
Şeýlelik bilen, gara jokjokylaryň ýönekeý adamlar üçin umumy iýmit önümi bolandygy anyklandy. Maýorkanyň däp bolan aşhanasynda häzirem bedene ýaly aw tagamly saýrak jokjokylardan taýýarlanan naharlar bar.


düýn 15:26
2.4k+

Paleontologlar 512 million ýyllyk deňiz ekoulgamyny tapdy

Hytaýyň Hunan welaýatynda 512 million ýyl taryhy bolan, şonda-da gowy saklanyp galan deňiz ekoulgamynyň galyndylary tapyldy diýip, New Scientist neşiri habar berýär. Bu tapyndy Ýer ýüzüniň taryhyndaky ilkinji köpçülikleýin gyrylmadan soň haýwanat dünýäsiniň ýagdaýyny jikme-jik seljermäge mümkinçilik berýär...

düýn 08:52
1.9k+

Haýsy döwlet ylmy-barlaglar üçin köp çykdajy edýär? 25 ýylyň infografikasy

Soňky ýigrimi ýylyň dowamynda ylmy-barlag we tejribe-gurnamaçylyk işlerine (NIOKR /R&D) gönükdirilýän global çykdajylar ep-esli artdy. 2000-nji ýylda bu görkeziji 1 trillion dollardan hem az bolan bolsa, 2024-nji ýyla çenli 3 trillion dollara golaýlady...

30.01.2026 08:37
2.3k+

Uky beýniden öň döräpdir. Muny meduzalar subut etdi

Meduzalar hem gije-gündiziň dowamynda adamlar ýaly takmynan sekiz sagat ýatýan ekenler. Bu barada Nature Communications žurnaly Bar-Ilan uniwersitetiniň alymlaryna salgylanyp habar berýär. Lior Appelbaumyň ýolbaşçylygynda işleýän neýrobiologlar boşiçegeliler toparyna degişli jandarlary öwrenip, şeýle netijä geldiler...

29.01.2026 20:16
2.2k+

Çagalar bakja baglary peýdaly bakteriýalaryň esasy çeşmesi bolup çykdy

Halkara alymlar topary çagalaryň bakja-baglara gitmeginiň olaryň içege mikrobiomasynyň kemala gelmegine öý şertlerinden has güýçli täsir edýändigini anykladylar. Bary-ýogy birnäçe aýdan soň, çagalar peýdaly bakteriýalary ene-atalaryna garanyňda, öz deň-duşlary bilen has işjeň alyş-çalyş edip başlaýarlar...