Argentinanyň Katamarka prowinsiýasynyň San-Fernando şäherinde gurluşyk işleri alnyp barylýan wagty, işçiler içinde adam galyndylary bolan iki sany jaýlama urnasyny tapdylar. Olaryň birinde şekili örän uzyn bolan kelleçanak hem bardy.
Arheologlaryň bellemegine görä, kelleçanagyň beýle uzyn bolmagy gadymy döwürlerde edilýän emeli deformasiýanyň netijesidir. Bu däp Günorta Amerikanyň ýerli halklarynyň arasynda giňden ýaýrapdyr. Ýerli habar beriş serişdeleri bu tapyndyny grek rowaýatlarynda ýerastynda ýaşaýan mirmidon halkyna meňzedip, «garynja adam» diýip atlandyrdy.
Hünärmenleriň pikirine görä, kelleçanagyň uzyn şekili bäbegiň başynyň ýörite matalar bilen berk saralmagy ýa-da ýörite esbaplar bilen gysylyp saklanmagy arkaly gazanylypdyr. Bu däp III asyr bilen XII asyryň arasynda bu sebitde ýaşan Sýenaga we Aguada ýaly halklaryň arasynda giňden ýaýrapdyr.
Kelleçanagyň emeli deformasiýasy adamynyň jemgyýetdäki statusyna, belli bir topara degişli bolandygyna ýa-da estetika düşünjesine bagly bolan bolmaly.
Oksford uniwersitetiniň taryhdan öňki arheologiýa professory Rik Şulting bu däpleriň dünýäniň dürli künjeklerinde hem duş gelýändigini aýtdy. Onuň sözlerine görä, «kelleçanagyň şekilini üýtgetmek bäbegiň başyny daňmak, kähalatlarda bolsa agaç tagtalar bilen basmak arkaly amala aşyrylypdyr we bu ýagdaý adamynyň jemgyýetiň elita gatlagyna ýa-da belli bir etniki topara degişlidigini görkezipdir».
Ýüze çykarylan galyndylar Katamarkanyň milli uniwersitetine tabşyryldy. Alymlar bu tapyndynyň takyk ýaşyny hem-de medeni taýdan haýsy döwre degişlidigini kesgitlemek üçin, barlaglary geçirmegi meýilleşdirýärler.
