Türkiýäniň Erjiýes dagynyň etegindäki Deweli sebitinde arheologlar, takmynan, 8000 ýyllyk gaýa suratlaryny tapdylar diýip, Kaýseri welaýatynyň Medeniýet we syýahatçylyk müdirliginiň portaly habar berdi.
«Bu gaýa ýazgylary — adam hyýalynyň iň irki ýüze çykan nyşanlaryndan biridir. Her bir şekil — goý, ol adam bolsun, haýwan ýa-da abstrakt belgi — ýazuw döremezden öňki düşünjäni görkezýär» diýip, Arkeonews neşiri alymlaryň sözlerini getirýär.
Suratlar gadymy suw çeşmeleriniň we araçäk ýollarynyň golaýyndaky gara wulkan gaýalaryna çekilipdir. Alymlar bu ýerleriň öň ybadatlar ýa-da jemgyýetçilik ýygnaklary üçin ulanylan bolmagy mümkin diýip çaklaýarlar. Gaýalaryň ýüzünde adam we haýwan şekillerinden başga-da geometrik nagyşlar bar — olar belki-de awçylyk däplerini, mifologik wakalary ýa-da jemgyýetçilik ybadatlaryny görkezýär.
Şekilleriň käbiri gaýanyň ýüzüne oýulypdyr, käbirleri bolsa gyzyl boýag bilen çekilipdir. Alymlar bu şekilleriň nähili döredilendigini we olaryň manysynyň nämedigini anyklamak üçin 3D modelirleme hem-de ulanylan gurallaryň analizini geçirmegi meýilleşdirýärler.
Alymlaryň pikiriçe, bu petroglifler (gaýa suratlary) hettlerden we assiriýalylardan hem öň, ýagny ýazuwyň heniz ýok döwrüne degişlidir diýip çaklaýarlar. Bu sebitiň özi uzak ýyllaryň dowamynda medeniýetleriň çatrygy bolup, soňra bu ýerde assiriýa söwda merkezleri döräpdir, soňra Kaýser şäheri Hett imperiýasynyň düzümine giripdir.
Obýekt resmi taýdan arheologik ýadygärlik hökmünde hasaba alnandan soň, yzygiderli gazuw-agtaryş işleri we nyşanlaryň çuňňur öwrenilmegi meýilleşdirilýär. Bu bolsa, Merkezi Anadolyda adam pikirlenmesiniň we medeni däpleriň ösüşine has gowy düşünmäge mümkinçilik berer.
