2025-nji ýylyň 20-nji aprelinde gündogar wagty bilen sagat 13:51-de NASA-nyň «Lýusi» atly kosmos zondy «Donaldjohanson» diýlip atlandyrylýan asteroide 960 kilometr golaýlaşar. Uzak aralykdan duşuşyk mahaly, zond asteroid barada maglumatlary toplap, olary Ýere iberer.
Ýaşy 150 million ýyldan hem köpräk bolan asteroid antropolog Donald Johansonyň hormatyna şeýle atlandyryldy. Ol «Lýusi» diýlip atlandyrylan awstralopitegiň daşlaşan skeletini tapan alymdyr. NASA-nyň «Lýusi» missiýasy hem şol tapyndynyň adyny göterýär.
Zondyň asteroid bilen ýakynlaşmagy «Lýusi» üçin geljekki onýyllykda ýerine ýetirilmeli esasy maksada, Ýupiter bilen bilelikde Günüň daşyndan aýlanýan troýan asteroidlerini öwrenmäge taýýarlygyň möhüm tapgyrydyr. «Lýusi» ilkinji gezek 2023-nji ýylyň 1-nji noýabrynda baş guşaklykda ýerleşýän kiçijik asteroid Dinkineş we onuň hemrasy Selamyň ýanyndan geçipdi. Bu synag arkaly, «Lýusi» missiýasynyň topary ulgamlary barlap görmäge mümkinçilik gazanyp, geljekki saparlara taýýarlanmak üçin möhüm tejribe toplapdy.
Donaldjohanson bilen duşuşykda, «Lýusi» üç sany ylmy enjamdan peýdalanar: ýokary durulykda surata alýan LORRI kamerasyndan, reňkli kamera we spektrometri özünde jemleýän Ralph enjamyndan hem-de infragyzyl şöhleleri ölçeýji TES spektrometrinden. Bu enjamlar troýan asteroidleri öwrenilende toplanyljak maglumatlara meňzeş maglumatlary toplaýarlar. Asteroid bilen ýakynlaşmazyndan 30 minut öň, «Lýusi» onuň ugruny awtonom ýagdaýda yzarlap başlar, şol wagtda Ýer bilen aragatnaşyk wagtlaýyn kesiler.
Dinkineşiňkiden tapawutlylykda, bu gezek «Lýusi» iň ýakyn geçişden 40 sekunt öň gözegçiligini togtadar. Munuň sebäbi onuň näzik enjamlaryny Günüň şöhlesiniň güýçli täsirinden goramakdyr. Şondan soň zond gün panelleriniň ugruny üýtgeder we bir sagat töweregi wagtdan soň Ýer bilen aragatnaşygy täzeden ýola goýar.
Bu gezekki sapar geometriýasy boýunça «Lýusi» üçin iň çylşyrymly ýakynlaşma bolar. Sebäbi Donaldjohanson bilen boljak duşuşyk beýleki saparlara garanyňda tehniki taýdan has kyn we aýratyn şertlere bagly bolup durýar. Troýan asteroidleri bilen boljak geljekki saparlarda beýle çäklendirmeler bolmaz, bu hem zondyň maglumatlary has giňişleýin we dowamly ýygnamagyna mümkinçilik berer.
