Paleontologlar ýantaryň içinden 99 million ýaşly doňup galan ary görnüşini tapdylar

  • 05.04.2025 12:59
  • 5.8k+
Paleontologlar ýantaryň içinden 99 million ýaşly doňup galan ary görnüşini tapdylar

Paleontologlar 99 million ýyl ozal ýaşap geçen parazitoid arylaryň galyndylarynyň ýitip giden görnüşini tapdylar. Sirenobethylus charybdis diýlip atlandyrylýan bu ary, takmynan, 99 million ýyl töweregi mundan ozalky orta hek döwrüniň ýantarynyň  içinde örän oňat ýagdaýda saklanyp galypdyr.

Ýantar Mýanmanyň demirgazygyndaky Kaçin ştatyndan, Hytaý bilen serhetleşýän ýerden tapyldy diýip, Sci.News habar berýär.
Alymlar BMC Biology žurnalynda çap edilen makalada bu görnüşiň on alty sany urkaçysyny suratlandyrdylar. Olar arylaryň parazitoidlerdigine ynanýarlar: liçinkalary eýesiniň bedeninde ýaşap, ahyrynda ony öldüripdirler. Yzky ganatdaky üýtgeşik çylgym nagyşlar Sirenobethylus charybdis-iň aýratyn maşgala Sirenobethylidae-e degişlidigini görkezýär.
Bu arylaryň aýratynlygy - mör-möjek iýýän guşlaryňky deý art garynjyklarynyň bolmagy.
Şeýle hem, barlagçylar Sirenobethylus charybdis-iň koinobiontdygyny anykladylar. Bu parazitiň eýesini öldürmezden ozal iýmitlenmek arkaly ösmegine ýol açandygyny aňladýar. Şeýle parazitoidleriň häzirki garyndaşlaryna Chrysidoidea maşgalasyndan bolan ikatýok-arylar we betilid-arylar girýär.

Türkmen himikleri ekologiýa taýdan has arassa sement öndürmegiň usulyny tapdylar
şu gün 02:25
288

Türkmen himikleri ekologiýa taýdan has arassa sement öndürmegiň usulyny tapdylar

Türkmen alymlary taýýar materialyň hilini ýitirmezden, çig malyň we ýangyjyň sarp edilişini azaltmaga mümkinçilik berýän, mineral goşundylaryň paýy ýokarlandyrylan portlandsement öndürmegiň tehnologiýasyny işläp düzdüler...

Ispaniýada taryhda iň kiçijik dinozawrlaryň biri tapyldy
05.02.2026 16:20
7.1k+

Ispaniýada taryhda iň kiçijik dinozawrlaryň biri tapyldy

Ispaniýanyň demirgazygynda paleontologlar dinozawryň täze görnüşini — irki hek döwrüniň iň kiçi ornitopodlarynyň biri bolan Foskeia pelendonum diýlip atlandyrylan görnüşi ýüze çykardy. Bu jandaryň boýy ýarym metrden geçmeýär, emma onuň kelleçanagynyň gurluşy örän çylşyrymly we ewolýusion taýdan ösen bolup çykdy...

Ýupiter «garnyny çekdi»: iň uly planeta ozal hasaplanyşyndan kiçi bolup çykdy
05.02.2026 02:03
2.5k+

Ýupiter «garnyny çekdi»: iň uly planeta ozal hasaplanyşyndan kiçi bolup çykdy

Gün ulgamynyň iň uly planetasy bolan Ýupiter soňky 50 ýylyň dowamynda kabul edilen ölçeglerinden birneme kiçi we polýuslarda has gysby bolup çykdy. Bu netijä Ysraýylyň Weýsman ylmy instituty tarapyndan ýolbaşçylyk edilýän halkara alymlar topary NASA-nyň Juno zondundan alnan maglumatlary seljermek arkaly geldiler...

Gün sowaşýar: onuň işjeňligi 2024-nji ýyldaky iň ýokary derejesinden 2–3 esse peseldi
04.02.2026 11:00
5.5k+

Gün sowaşýar: onuň işjeňligi 2024-nji ýyldaky iň ýokary derejesinden 2–3 esse peseldi

Günüň işjeňligi durnukly peselme tapgyryna geçdi. Häzirki işjeňlik döwrüniň iň ýokary nokady 2024-nji ýylda doly geçildi diýip, Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň Kosmos barlaglary instituty habar berýär. Berilýän maglumatlardan çen tutsaň, ýakyn ýyllarda görkezijiler geçilen ýokary derejelerine gaýdyp gelmez...