Müsürde gadymy ýyrtyjylaryň näbelli görnüşiniň kelleçanagy tapyldy

  • 20.02.2025 22:50
  • 6.2k+

Müsürli we amerikaly alymlar bu açyşy Kairiň 90 km günorta-günbataryndaky Faýum oazisinde tapdylar. Olar oligosen döwrüniň gadymy ýyrtyjylary bolan giýenodonlaryň öň belli bolmadyk görnüşleriniň galyndylaryny tapdylar.

JVP žurnalynda habar berişlerine görä, bu görnüşe gadymy Müsüriň hasyllylyk hudaýy Bastetiň hormatyna Bastetodon syrtos diýen at dakyldy.
Kaýnozoý döwrüniň bu iri ýyrtyjylary köpden bäri ýewropaly ýyrtyjylaryň nesilleri hasaplanyp gelinýärdy, ýöne täze açyş olaryň aslynyň afrikalydygyny tassyklaýar.

"Ýokarda agzalan ýyrtyjynyň bitin diýen ýaly kelleçanagyny tapmak islendik paleontologyň arzuwydyr. Mundan başga-da, bastetodonyň tapylmagy giýenodonlaryň nädip ýüze çykandygy, olaryň görnüş dürlüliginiň emele gelşi we yklymlara nähili ýaýrandygy baradaky düşünjelerimizi hasam giňeltdi" - diýip, El-Mansury uniwersitetiniň ylmy işgäri Şoruk Al-Aşkar gürrüň berdi.

Gazuw-agtaryş işleri 29,5-30 million ýyllyk jynslaryň ýatan ýeri bolan Karun kölüniň golaýynda geçirildi. Täze görnüş ozal ýewropaly nesillerden hasaplanyp gelnen Pterodon urugynyň Afrika giýenodonlaryna ýakyn bolup çykdy. Bu pterodonlaryň öňki iki görnüşini gadymy Müsüriň söweş taňrysy Sehmetiň hormatyna Sekhmetops jynsyna bölmäge mümkinçilik berdi.
Giýenodonlaryň uzynlygy üç metre ýetipdir, agramy 500 kg bolupdyr we öz-özi ýitelýän dişleri bolupdyr. Bastetodonyň tapylmagy olaryň ewolýusiýasyny öwrenmekde möhüm ädim boldy.


düýn 19:30
2.7k+

Sudandaky 4000 ýyllyk aramgäh Kerma medeniýetiniň gizlin däplerinden habar berýär

Sudanyň Baýuda çölünde geçirilen arheologik gazuw-agtaryş işleriniň dowamynda alymlar takmynan 4000 ýyl ozalky döwre degişli bolan täsin gubury ýüze çykardylar. Bu tapyndy biziň eýýamymyzdan öňki 2500–1500-nji ýyllar aralygynda gülläp ösen gadymy Nubia patyşalygy — Kerma baradaky bilinýän maglumatlary has-da baýlaşdyrdy...

düýn 12:14
3.3k+

12 000 ýyl ozal ekerançylygyň dörän ýerini anyklamak başartdy

Häzirki zaman oba hojalyk ekinleriniň ýabany ata-babalarynyň 10–12 müň ýyl ozal ýaýraýşynyň ilkinji jikme-jik kartasy döredildi. Kopengagen uniwersitetiniň (Daniýa) we Basklar ýurdunynyň uniwersitetiniň (Ispaniýa) halkara alymlar toparynyň ylmy işi «Open Quaternary» žurnalynda çap edildi...

düýn 12:01
6.1k+

Alymlar Antarktidanyň buzuny ilkinji gezek Ýeriň gabygyna çenli burawlap, superkontinentiň yzyny tapdylar

Halkara alymlar topary Gündogar Antarktidadaky güýçli magnit anomaliýasynyň gelip çykyşyny ilkinji gezek anykladylar. Barlaglar bu hadysanyň takmynan bir milliard ýyl ozal gadymy kontinentleriň çakyşmagy we Rodiniýa superkontinentiniň emele gelmegi bilen baglanyşyklydygyny görkezdi...

düýn 09:57
4.6k+

Wýetnamda 2000 ýyl ozal dişleri garaltmak däbi bolupdyr: bu geň däbiň syry açyklandy

Dişleri garaltmaklyk — Gündogar we Günorta-Gündogar Aziýa halklarynyň arasynda gadymy döwürlerden bäri dowam edip gelýän özboluşly däpdir. Bu däp adamlar üçin "özüňkini" "ýatdan" tapawutlandyrmak, adamlary jyn-şeýtanlardan, medeniýetli halky bolsa "wagşylardan" saýhallamak ýaly birnäçe möhüm wezipäni ýerine ýetiripdir...