Müsürde gadymy ýyrtyjylaryň näbelli görnüşiniň kelleçanagy tapyldy

  • 20.02.2025 22:50
  • 6.3k+

Müsürli we amerikaly alymlar bu açyşy Kairiň 90 km günorta-günbataryndaky Faýum oazisinde tapdylar. Olar oligosen döwrüniň gadymy ýyrtyjylary bolan giýenodonlaryň öň belli bolmadyk görnüşleriniň galyndylaryny tapdylar.

JVP žurnalynda habar berişlerine görä, bu görnüşe gadymy Müsüriň hasyllylyk hudaýy Bastetiň hormatyna Bastetodon syrtos diýen at dakyldy.
Kaýnozoý döwrüniň bu iri ýyrtyjylary köpden bäri ýewropaly ýyrtyjylaryň nesilleri hasaplanyp gelinýärdy, ýöne täze açyş olaryň aslynyň afrikalydygyny tassyklaýar.

"Ýokarda agzalan ýyrtyjynyň bitin diýen ýaly kelleçanagyny tapmak islendik paleontologyň arzuwydyr. Mundan başga-da, bastetodonyň tapylmagy giýenodonlaryň nädip ýüze çykandygy, olaryň görnüş dürlüliginiň emele gelşi we yklymlara nähili ýaýrandygy baradaky düşünjelerimizi hasam giňeltdi" - diýip, El-Mansury uniwersitetiniň ylmy işgäri Şoruk Al-Aşkar gürrüň berdi.

Gazuw-agtaryş işleri 29,5-30 million ýyllyk jynslaryň ýatan ýeri bolan Karun kölüniň golaýynda geçirildi. Täze görnüş ozal ýewropaly nesillerden hasaplanyp gelnen Pterodon urugynyň Afrika giýenodonlaryna ýakyn bolup çykdy. Bu pterodonlaryň öňki iki görnüşini gadymy Müsüriň söweş taňrysy Sehmetiň hormatyna Sekhmetops jynsyna bölmäge mümkinçilik berdi.
Giýenodonlaryň uzynlygy üç metre ýetipdir, agramy 500 kg bolupdyr we öz-özi ýitelýän dişleri bolupdyr. Bastetodonyň tapylmagy olaryň ewolýusiýasyny öwrenmekde möhüm ädim boldy.


şu gün 16:16
123

Astronomlar ilkinji gezek magnetaryň döreýşini surata düşürdiler

Astronomlar ilkinji gezek magnetaryň — örän güýçli magnit meýdany bolan neýtron ýyldyzynyň döreýşine tomaşa etdiler. Bu açyş magnetarlaryň aşa ýagty täze ýyldyzlary energiýa bilen üpjün edýändigi baradaky 16 ýyllyk teoriýany tassyklady...

11.03.2026 15:23
8.1k+

Ýaponiýadaky täze açyş saçyň düşmegine garşy netijeli bejerginiň salgysyny berdi

Ýaponiýanyň RIKEN instituty we OrganTech biotehnologiýa kompaniýasynyň alymlary saçyň üznüksiz ösmegini üpjün edýän öýjükleriň ozal näbelli bolan görnüşini tapdylar. Barlagyň netijeleri Biochemical and Biophysical Research Communications atly ylmy žurnalda çap edildi...

10.03.2026 11:37
2.1k+

Her planetanyň öz owazy bar: NASA teleskop maglumatlaryny saza öwürdi

NASA-nyň hünärmenleri «Çandra» obserwatoriýasy tarapyndan alnan Ýupiter, Saturn we Uran planetalarynyň şekillerini owaz sazlaşygyna öwürdiler. Ýakynda bolup geçen planetalaryň parady döwründe ýygnalan bu ylmy maglumatlar sonifikasiýa arkaly audio görnüşine getirildi...

09.03.2026 15:46
2.2k+

Awstraliýada iň kiçijik opossumyň gizlin populýasiýasynyň yzlary tapyldy

Australian Zoologist ylmy žurnalynda çap edilen täze gözleg, Günorta Awstraliýanyň Ýork ýarym adasyndaky «Dhilba Guuranda-Innes» milli seýilgähinde kiçi girdenek opossumyň (Cercartetus lepidus) bolmagynyň mümkindigini görkezýär...