Tebigaty goramagyň halkara bileleşiginiň (IUCN) ýolbaşçylygyndaky alymlar derýalarda, köllerde we beýleki süýji suw howdanlarynda ýaşaýan janly-jandarlaryň ýagdaýyny ilkinji gezek giňişleýin öwrendiler. Netijeler aladaly – ekologiki ýagdaýlar sebäpli şol görnüşleriň, takmynan, 24%-i ýok bolmak howpy bilen ýüzbe-ýüz.
Nature žurnalynda çap edilen makalada aýdylmagyna görä, barlaglar 23 müň dürli görnüşi öz içine alýar.
Krizisiň esasy sebäpleri hökmünde alymlar şulary belleýärler:
- suw howdanlarynyň hapalanmagy;
- bentleriň gurulmagy;
- senagat we oba hojalygy üçin aşa köp suw ulanylmagy;
- ýeriň ulanylyşynyň üýtgemegi;
- zyýanly görnüşleriň köpelmegi we keselleriň ýaýramagy.
Süýji suwlar Ýeriň üstki meýdanynyň 1%-den az bölegini tutýar, emma bize belli bolan janly-jandarlaryň görnüşleriniň 10%-den gowragy üçin ýaşaýyş çeşmesini üpjün edýär. Şoňa görä-de, olar tebigatyň dürlüligini gorap saklamakda möhüm orna eýe bolup durýar.
Alymlar bu ekosistemalary goramak üçin gyssagly çäreleri görmegiň zerurdygyny aýdýarlar. Olar suwlaryň hilini gowulandyrmagy, tebigy baýlyklary ulanmagy düzgünleşdirmegi we zyýanly görnüşler bilen göreşmegi teklip edýärler.
«Geljek nesiller üçin, bu özboluşly dünýäni gorap saklamak üçin biz gyssagly hereket etmeli» diýip, barlagyň awtorlary bellediler.
