Paleontologlar gadymy ägirt uly süýrenijileri suratlandyrypdyrlar: olar mundan 47 million ýyl ozal ýaşapdyrlar

  • 28.11.2024 11:33
  • 12k+

Halkara alymlar topary ýitip giden amfisbenleriň täze we ýok bolan görnüşlerini (gurçuk ýaly hažžyklar ýa-da iki aýaklylar) suratlandyrdy. Olar Terastiodontosaurus marcelosanchezi-iň beýanyna, Tunisdäki Jebel-Şambi milli seýilgähinde tapylan galyndylara esaslanýar. Bu ylmy iş "Zoological Journal of the Linnean Society" žurnalynda çap edildi diýip, vokrugsveta.ru ýazýar.

Bu gadymy süýrenijiler eocene döwründe takmynan 47 million ýyl ozal Ýeriň ýüzünde ýaşapdyrlar we amfisbenleriň arasynda iň ulusy bolupdyr. Onuň uzynlygy 90 santimetrden geçdi. Olaryň Amfisbena alba ýaly häzirki zaman nesilleriniň iň ýokarysy 81 santimetre ýetýär.
Gözlegçiler şol döwürdäki amfisbaýlylaryň ägirt ululygynyň, köplenç ýeriň aşagynda geçirýän häzirki zaman görnüşlerinden tapawutlylykda, esasan ýer ýüzünde ýaşandyklaryny görkezýär diýip hasaplaýarlar.
Amfisbena derisiniň aýratyn gurluşy sebäpli tunellerde iki tarapa hereket edip bilýän özboluşly süýrenijilerdir. Bu açyş adaty bolmadyk haýwanlaryň ewolýusiýasyna we olaryň gadymy ekosistemalara uýgunlaşmagyna has gowy düşünmäge mümkinçilik berýär diýip, alymlar belleýär.


düýn 14:50
1.6k+

Älem toruny öwrenjek dünýädäki iň uly teleskopyň gurluşygyna başlandy

Älemiň iň ägirt gurluşlarynyň biri bolan «älem toruny» (cosmic web) öwrenmek üçin niýetlenen MOTHRA teleskopynyň gurluşygyna başlandy. Bu enjam galaktikalaryň arasynda ýerleşýän we garaňky materiýanyň ýaýrawyny görkezýän gazyň örän gowşak şöhlelenmesini hasaba alar...

17.03.2026 20:58
5.3k+

Amerikaly alymlar 1993-nji ýyldan bäri saklanyp gelýän aşa ýokary geçirijilik rekordyny täzelediler

Hýuston uniwersitetiniň barlagçylary gaty jisimleriň fizikasy ugrunda täze üstünlik gazanandyklaryny mälim etdiler. Alymlar atmosfera basyşynda we minus 122 gradus Selsiý temperaturada elektrik toguny ýitgisiz geçirmäge ukyply bolan aşa ýokary geçiriji material döretdiler...

15.03.2026 19:36
4k+

ILMI merkezi: Er-Riýadda geljekki zehinler üçin täze merkeziň gurluşygy güýçli depginde dowam edýär

Saud Arabystany Er-Riýadda alnyp barylýan giň möçberli gurluşyk taslamasynyň täze suratlaryny çap etdi. Mohammed bin Salmanyň (Misk City) adyny göterýän dünýäde ilkinji girdejisiz şäheriň merkezinde ýerleşýän ILMI ylmy-barlag toplumy kem-kemden kemala gelýär...

15.03.2026 14:07
2.2k+

Alymlar Aýda nohut ösdürip ýetişdirmegi teklip etdiler

Ostindäki Tehas uniwersitetiniň we Tehas A&M uniwersitetiniň hünärmenleri Aýda guruljak geljekki bazalarda nohut ösdürip ýetişdirmegi teklip etdiler. Geçirilen tejribeleriň dowamynda olara Aýyň topragynyň nusgasynda — regolitde bu ösümligi ösdürip ýetişdirmek we hasyl almak başartdy...