Namibiýada dinozawrlardan hem 40 million ýyl öň ýaşan jandar tapyldy

  • 10.07.2024 17:05
  • 14k+

Alymlar salamandrlara  meňzeş bir haýwanyň dinozawrlardan hem 40 million ýyl ozal ýaşandygyny anykladylar. 

Nature žurnalynda on ýyla golaý wagt alan ylmy gözlegleriň dessin netijeleri çap edildi. Dört sany dürli nusgadan alnan galyndylaryň, şol sanda näbelli jandaryň kellesiniň hem-de oňurga süňkleriniň üstünde alnyp barlan ylmy derňewler ýaşap ýören dünýämiziň ilkinji eýýamlary hakynda täzeçe maglumatlary berdi. 
Ylmy barlagçylar Namibiýa döwletinde tapylan  hem-de «Gaiasia jennyae» diýlip atlandyrylan bu jandaryň 280 million ýyl mundan ozal ýaşap geçendigini çaklaýarlar. Onuň  kellesi takmynan 60 santimetre barabar bolupdyr.
Alymlaryň pikirine görä, bu täsin jandar batgalyklaryň hem-de kölleriň düýbüni mesgen tutunan bolmaly. Onuň dinozawrlaryň ilkinji görnüşlerinden hem takmynan 40 million ýyl ozal ýaşandygy ähtimaldyr. 
Ylmy derňewleriň awtorlarynyň biri Jeýson Pardo (Jason Pardo) «Gaiasianyň» iňňän ir eýýamlara degişlidigi haýran galdyrýar diýip belleýär. Şeýle hem Pardo bu jandaryň «40 million ýyl mundan ozal ýitip, ýok bolup giden organizmler bilen baglanyşykly bolup biljekdigini» aýdýar. 


düýn 15:17
3.7k+

Ýeriň iň gadymy derýasy tapyldy: ol dinozawrlar döwründen hem öň akypdyr

Alymlar Ýeriň iň gadymy derýasyny tapdylar. Live Science žurnalynyň maglumatyna görä, ol Awstraliýadaky Finke derýasy bolup çykdy. Arizona uniwersitetiniň geomorfology Wiktor Beýker bu derýa ulgamynyň ýaşynyň 300 bilen 400 million ýyl aralygyndadygyny, munuň bolsa onuň dinozawrlardan hem gadymydygyny aňladýandygyny aýdýar...

düýn 15:12
2.2k+

Alymlar uçuşdan soň astronawtlaryň beýnisiniň formasynyň üýtgeýändiginiň üstüni açdylar

Kosmosa uçuş astronawtlaryň bedenine täsir edip, olaryň myşsalarynyň ýitmegine, süňk dykyzlygynyň peselmegine we suwuklyk hem elektrolit deňagramlylygynyň bozulmagyna getirýär. Emma bu-da hemmesi däl. Alymlar mikrograwitasiýanyň täsirlerini öwrenenlerinden soň, älem giňişligine uçuşyň astronawtlaryň beýnisiniň gurluşyna täsir edýändigini-de anykladylar...

14.01.2026 10:20
2.3k+

Beýni bize hakyky däl-de, özüne oňaýly bolan görnüşi görkezýär

Beýni diňe duýgy organlaryndan duýduryşlary kabul etmeýär, ol olary mazaly işläp, üstüni ýetirýär we bolup geçýän zatlaryň aýdyň we oňaýly keşbini döredýär. Alymlaryň gelen bu netijesi «Nature Neuroscience» žurnalynda çap edildi...

11.01.2026 20:28
8.3k+

Liftde näme üçin dymylýar: alymlar ýapyk ýerde oňaýsyzlygyň sebäbini öwrendiler

Liftde nätanyş adamlaryň arasyndaky dymyşlyk şäher gurşawynda mejbury ýakynlyk şertlerine uýgunlaşdyrylan sosial gatnaşyklaryň aýratyn görnüşidir. Perm milli gözleg politehniki uniwersitetinden (RF) alym W.A. Botalow sosiologiýanyň we psihologiýanyň klassyk nazaryýetlerine esaslanyp, bu hadysanyň sebäplerini öwrendi...