Günorta Amerikadaky gaýalaryň ýüzünde ýaşy 2000 ýyl bolan syrly nyşanlar tapyldy

  • 10.06.2024 13:47
  • 8891
Günorta Amerikadaky gaýalaryň ýüzünde ýaşy 2000 ýyl bolan syrly nyşanlar tapyldy

Arheologlar drondan surata düşürmek we wideoýazgy etmek arkaly Kolumbiýada we Wenesuelada gaýa çekilen gadymy suratlaryň bir toparyny, şol sanda dünýäniň iň uly monumental haşamyny karta geçirdiler. Adamlaryň we haýwanlaryň şekilleri bilen bezelen bu ajaýyp nusgalar Günorta Amerikanyň üstünden akýan Ýokarky we Orta Orinoko derýalarynyň boýunda ýerleşýär. Olar Arturs-Rapids diýlip atlandyrylýan möhüm söwda we syýahatçylyk ýolunyň ugrunda diýip, Live Science neşiri ýazýar.

Barlagçylar, suratlar uzakdan görner ýaly, olaryň bilgeşleýin şu ýerde çekilendigine  ynanýarlar.
Barlagyň esasy ýolbaşçysy, Angliýanyň Bornmut uniwersitetiniň arheologiýa we palaeo-daşky gurşawy modelirleme ugrundan uly mugallymy Filip Riris: "Suratlaryň bir düşündirişi - olar öz çägiňi bellemek üçin hyzmat edipdir. Bu özüňe degişli ýeri bellemegiň we oňa bolan hukuklaryňy mälim etmegiň bir usuly bolupdyr" diýýär.
Monumental haşamlaryň uzynlygy 42 metre ýetýän iň ulusyny kimiň döredenligi henizem syr bolup galýar. Käbir temalar we mazmunlar, şol sanda gömülgenleriň, anakondalaryň we beýleki ýylanlaryň gaýtalanýan şekilleri asly ýerli halklaryň miflerinde we ynançlarynda möhüm orun tutupdyr.

“Anakondalar we gömülgenler bu sebitde ýaşaýan käbir taýpalaryň arasynda dörediji hudaý bilen baglanyşyklydyr. Ýylanlaryň ölüm howplydygy düşnükli. Ähtimal, şeýtmek bilen adamlar kesekilere howply ýere aýak basýandyklaryny duýdurmak isländirler "- diýip Riris düşündiriş berýär.

Aýratynam, öňki gazuw-agtaryş işleri wagtynda şol sebitden tapylan, kelleçanagyň ýüzüne çyzylyp çekilen suraty ýada salýan uly ýylanyň şekili barlagçylaryň ünsüni özüne çekdi. Onuň şahy, towlam-towlam guýrugy bar, beýleki öwrenilen, gowaga çekilen suratlarda şekillendirilen Serro-Palomason ýylanyna meňzeş egrem-bugram.
Depäniň eňňidindäki gowakdan tapylan kiçiräk gapyrjak şonuň ýaly ýylan bilen bezelipdir. “Belki, ony çeken gaýada gören zatlaryny göçüren bolsa gerek. Ýöne men onuň gaýadaky şekilleri çekenler bilen bir wagtda ýaşandygyny süňňüm bilen duýýaryn "- diýip bilermen belleýär.
Gaýa sungatynyň ýaşy takmynan 2000 ýyl. Bu ýerleriň köpüsi barlagçylara eýýäm tanyş hem bolsa, karta salmak taslamasynyň dowamynda gadymy suratly ýene birnäçe täze ýerler açyldy. Hünärmenler gaýa çekilen ägirt uly nagyşlaryň şeýle köp üýşen ýeriniň dünýäniň başga hiç ýerinde ýokdugyny tassyklaýarlar.


şu gün 13:02
2405

HumanPlus roboty adamlary synlap bokslamagy we pianino çalmagy öwrendi

Stenford uniwersitetiniň inženerleri adamlara seredip täze başarnyklary özleşdirmäge ukyply bolan HumanPlus robotyny işläp düzdüler. Bu barada Inverse ýazýar. Robota öwrenmek üçin, takmynan, 40 sagat adamlaryň...

18.06.2024 16:05
11667

Alymlar oňurgalylaryň el-aýaklaryny täzeden dikeltmek ukybyny nädip ýitirendiklerini anykladylar

Russiýanyň Ylymlar akademiýasynyň Bioorganiki  himiýa institutynyň Döwlet ylmy merkezi we Pirogow adyndaky Russiýa Milli lukmançylyk-barlag uniwersitetiniň embrionogeneziň molekulýar esaslary barlaghanasynyň alymlary...

18.06.2024 14:48
11118

Pompeýlerde arheologlar dini artefaktly otag tapdylar

Pompeýleriň merkezi bölegini eýeleýän IX bölekde geçirilen gazuw-agtaryş işleriniň dowamynda arheologlar sakrarium - mukaddes zatlaryň saklanýan öý altary hasaplanýan bir otagy tapdylar diýip, Naked Science ýazýar...

18.06.2024 13:03
4564

NASA 1977-nji ýylda uçuran “Woýajer-1” enjamy bilen aragatnaşygy dikeldip başardy

Planetalar arasy barlag zondy bolan “Woýajer-1” köp aýlyk bökdençlikden soň ýene Ýere ylmy maglumatlary iberip başlady. NASA iň uzakdaky işjeň barlag zondy bolan apparatyň işleýşini inženerleriň doly dikeldendigini...