Buza dönen “ýürek ". Plutondaky syrly sebitiň gelip çykyşynyň syry açyldy

  • 20.04.2024 16:20
  • 5942
Buza dönen “ýürek ". Plutondaky syrly sebitiň gelip çykyşynyň syry açyldy

Alymlar Plutonyň üstündäki ýürek şekilli näbelli sebitiň syryny açdylar – ol Tombo sebiti (Tombaugh Regio) diýen at bilen mälim. Gözlegiň netijeleri Nature Astronomy žurnalynda çap edildi.

Onuň adaty bolmadyk şekiliniň gurluşy 2015-nji ýylda NASA-nyň “New Horizons” awtomatiki planetaara stansiýasy tarapyndan açyldy - şondan bäri bu geologiki emele geliş gözlegçileriň arasynda köp sorag döretdi.
Indi halkara alymlar topary “ýüregiň” Plutonyň taryhynda takmynan 730 km diametri bolan buz jisimi bilen ägirt çaknyşygyň netijesinde emele gelendigini anyklady.
Çaknyşyk özünden soň azot buzy bilen doldurylan uzyn krateri galdyryp, kütek burçly bilen uruldy. Bu diňe bir “ýüregiň” görnüşini däl, eýsem onuň ýagtyny serpikdiriş ukybyny hem düşündirýär. Azot buzlary pes ýerlerde ýygnanýar we Plutonyň galan böleklerinden has ýagty üstki tekizligi döredýär.
2006-njy ýyla çenli Pluton tä owunjak planetalarynyň kategoriýasyna geçirilýänçä, onuň Gün ulgamynda doly bahaly planeta hasaplanyp gelnendigini ýatladýarys. Häzirki wagtda planetalaryň sany resmi taýdan sekizdir.


şu gün 14:48
16

Pompeýlerde arheologlar dini artefaktly otag tapdylar

Pompeýleriň merkezi bölegini eýeleýän IX bölekde geçirilen gazuw-agtaryş işleriniň dowamynda arheologlar sakrarium - mukaddes zatlaryň saklanýan öý altary hasaplanýan bir otagy tapdylar diýip, Naked Science ýazýar...

şu gün 13:03
63

NASA 1977-nji ýylda uçuran “Woýajer-1” enjamy bilen aragatnaşygy dikeldip başardy

Planetalar arasy barlag zondy bolan “Woýajer-1” köp aýlyk bökdençlikden soň ýene Ýere ylmy maglumatlary iberip başlady. NASA iň uzakdaky işjeň barlag zondy bolan apparatyň işleýşini inženerleriň doly dikeldendigini...

şu gün 10:14
5731

Alymlar yssy howada bedeni sowadýan mata döretdiler

Çikago uniwersitetiniň Pritsker molekulýar inženerçilik mekdebiniň (PME) inženerleri sowadyjy häsiýetli täze mata döretdiler. Mata üç gatlakdan ybarat: daşky gatlagy ýylylygyň atmosfera çykmagyna  mümkinçilik berýär...

düýn 22:44
5381

Aý tozanyndan we kosmos galyndylaryndan kosmosda ýangyç öndürmek teklip edilýär

Waterloo uniwersitetiniň täze energiýa barlaglary laboratoriýasynyň alymlary ýerli çeşmelerden peýdalanyp, Aýda ýangyç öndürmegiň usulyny tapdylar. Barlagçylar Aýyň topragynyň üstki gatlagy bolan regolitiň özünde...