Iň gadymy parazit: 99 million ýyllyk ýantarda lenta gurçugy tapyldy

  • 05.04.2024 12:56
  • 9493
Iň gadymy parazit: 99 million ýyllyk ýantarda lenta gurçugy tapyldy

Naked Science neşiriniň habaryna görä, paleontologlar Mýanmada tapylan 99 million ýyllyk ýantar daşyndan gurçugyň galyndylarynyň bardygyny ýüze çykardylar.

Geologiýa žurnalynda beýan edilen bu tapyndy lenta gurçugy diýlip atlandyrylýan sestodlaryň irki ewolýusiýasyna düşünmek üçin has gymmatlydyr. Olaryň iň azyndan iki hojaýyny öz içine alýan çylşyrymly durmuş aýlawy bar. Bu parazitleriň tapylan galyndylary dokumalarynyň ýumşakdygy we ýaşaýan ýerleriniň gizlinligi sebäpli gaty seýrek duş gelinýär. Lenta gurçugynyň iň gadymy tapyndy galyndylary permiýa döwrüniň akulasynyň koprolitinde tapylan ýumurtgadyr.
Uzynlygy 9,81 mm we ini 0,16 mm bolan parazitiň murty Mýanmanyň demirgazygyndaky kaçin ýa-da birma ýantarynda tapyldy. Saklanyp galan bölekler onuň Trypanorhyncha-yň (dörttumşuklylaryň) wekilidigine şaýatlyk edýär, olaryň deňiz oňurgasyzlarynyň we balyklaryň bedeninde parazit bolup ýaşaýandygyny, ýetişen döwründe bolsa akulalaryň we skatlaryň aşgazanlarynda we içegelerinde ýaşaýandygyny görkezýär.
Alymlar hojaýynyň, ýagny, megerem plastina žabraly balygyň, güýçli tolkunlar bilen ýa-da tupan wagtynda kenara zyňlyp, lenta gurçugynyň şepbigiň içine düşendigine ynanýarlar. Soňra balygy ýerdäki ýyrtyjynyň, meselem, dinozawryň tutan bolmagy mümkin. Ol awuny dişläp otyrka, parazitiň murty döwlüp gaçyp, şepbige ýapyşan we 99 million ýyl şol ýerde saklanan bolsa gerek.
Lenta gurçugynyň murtundan başga-da, ýantarda paporotnikleriň trihomlary, mör-möjegiň nimfasy we çäge däneleri hem tapyldy. Munuň özi şepbigiň gatamasynyň kenarda bolup geçendigini aňladýar.
Birma ýantarynda ýüze çykarylan galyndy görnüşleriniň sany 1000-den geçdi. Şepbige ýelmeşen ilkinji mör-möjekler barada XX asyryň başynda beýan edilipdi. Birnäçe ýyl mundan ozal Mýanmaryň demirgazygyndan tapylan ýantar nusgasynda çagalaryny goraýan, bedeni bilen ýumurtgalaryny örten urkaçy möýüň galyndylary tapylypdy.


şu gün 14:48
16

Pompeýlerde arheologlar dini artefaktly otag tapdylar

Pompeýleriň merkezi bölegini eýeleýän IX bölekde geçirilen gazuw-agtaryş işleriniň dowamynda arheologlar sakrarium - mukaddes zatlaryň saklanýan öý altary hasaplanýan bir otagy tapdylar diýip, Naked Science ýazýar...

şu gün 13:03
63

NASA 1977-nji ýylda uçuran “Woýajer-1” enjamy bilen aragatnaşygy dikeldip başardy

Planetalar arasy barlag zondy bolan “Woýajer-1” köp aýlyk bökdençlikden soň ýene Ýere ylmy maglumatlary iberip başlady. NASA iň uzakdaky işjeň barlag zondy bolan apparatyň işleýşini inženerleriň doly dikeldendigini...

şu gün 10:14
5731

Alymlar yssy howada bedeni sowadýan mata döretdiler

Çikago uniwersitetiniň Pritsker molekulýar inženerçilik mekdebiniň (PME) inženerleri sowadyjy häsiýetli täze mata döretdiler. Mata üç gatlakdan ybarat: daşky gatlagy ýylylygyň atmosfera çykmagyna  mümkinçilik berýär...

düýn 22:44
4882

Aý tozanyndan we kosmos galyndylaryndan kosmosda ýangyç öndürmek teklip edilýär

Waterloo uniwersitetiniň täze energiýa barlaglary laboratoriýasynyň alymlary ýerli çeşmelerden peýdalanyp, Aýda ýangyç öndürmegiň usulyny tapdylar. Barlagçylar Aýyň topragynyň üstki gatlagy bolan regolitiň özünde...