Megerem, Ýer hemişe togalak görnüşde bolmadyk bolsa gerek. Beýik Britaniýadaky Merkezi Lankaşir uniwersitetiniň (UCLan) astrofizikleriniň täze gözlegleri emele gelişiniň ilkinji döwürlerinde planetalaryň çelpege ýa-da byzmyga meňzeş tekiz ýa-da ýasy görnüşli bolmagynyň mümkindigini görkezýär. Bu barada Astronomy and Astrophysics Letters žurnalynyň bir makalasyna salgylanýan New Atlas ýazýar.
Alymlar planetalaryň protoplanetiki disklerden – ýyldyzlaryň töweregindäki halka şekilli tozandan we gazdan emele gelşini öwrenýärler. Bu prosesi düşündirýän iki esasy nazary pikir bar. Birinjisi ýadro ösüş teoriýasy diýlip atlandyrylýar we ol tozan bölejikleriniň özara birleşip, kem-kem ulala-ulala planetalara öwrülýändigini çaklaýar. Ikinjisine disk durnuksyzlygy teoriýasy diýilýär. Bu teoriýa munuň has çalt bolup geçýändigini, ýagny, diskiň sowap, dykyz tokgalanmagy netijesinde onuň planetalara öwrülýändigini öňe sürýär.
Gözlegleriň dowamynda alymlar planetalar ikinji teoriýa görä emele gelende, olaryň sferik görnüşini saklap, hemme taraplaýyn deň derejede ösmeýändiklerini, ýöne ekwatorda däl-de, polýuslarynda özboluşly tekiz ýumurtga görnüşine çenli köp material ýygnaýandyklaryny anykladylar. Wagtyň geçmegi bilen, ýaş planetalar ulaldygyça, sferik görnüşe eýe bolýarlar.
Agzalan açyş bu geň şekiliň bardygyny ýa-da ýokdugyny anyklamak üçin ýaş planetalara gözegçilik edilende disk durnuksyzlygy teoriýasyny tassyklamaga ýa-da ret etmäge kömek edip biler. Gözleg neşir etmek üçin kabul edildi.
