Eýran Yslam Respublikasynyň Nebit ministri Bijan Zangane, ikitaraplaýyn şertnamalara laýyklykda, Türkmenistandan Eýrana ozal ugradylan gazyň bergisini tölemegiň ugurlarynyň we ýollarynyň maslahatlaşyljakdygyny aýtdy. Bu barada Eýranyň köpçülikleýin habar beriş serişdelerine salgylanyp, ORIENT habar berýär.
Bijan Zangane, Eýranda “Ýaran” nebit ýatagyny özleşdirmek baradaky şertnama gol çekişlik dabarasynda žurnalistler bilen geçirilen metbugat ýygnagynda Halkara Arbitraž Kazyýetiniň Eýran-Türkmen gaz dawasy baradaky kararyna ilkinji gezek teswir berdi diýip, Eýranyň farsnews.ir habar gullugy habar berýär. Ministr Türkmenistanyň halkynyň we hökümetiniň Eýrana dostdugyny, Yslam Respublikasynyň goňşy ýurt bilen uzak möhletleýin hyzmatdaşlyk etmek isleýändigini belledi. “Eýranyň sanksiýalar sebäpli pul geçirip bilmejekdigini we Türkmenistana bergisini töläp bilmejekdigini ýatladýaryn. Halkara söwda dawalary ýüze çykýaram, çözülýärem, ýöne gürrüň kimiň ýeňendigi, kimiň ýeňilendigi we kime jerime salynandygy barada däl” diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Zangane ozal Eýranyň Milli gaz kompaniýasy bilen türk Botaşynyň arasynda kazyýet işiniň geçirilendigini, emma netijede häzirki wagtda kompaniýalaryň arasynda ýene-de dostlukly gatnaşyklaryň we hyzmatdaşlygyň dowam edýändigini ýatlatdy.
Eýranyň Nebit ministri ozal import edilen türkmen gazy üçin karzlaryň toplanmagy barada-da pikirini beýan etdi. “Sanksiýalar sebäpli türkmen tarapyna wagtynda pul geçirip bilmedik, şonuň üçinem Halkara Arbitraž Kazyýetiniň Milli gaz kompaniýamyzyň “Türkmengaza” bergisini tölemegi baradaky karary biziň üçin garaşylmadyk zat däldi" – diýip, IRNA habar gullugy onuň sözlerini getirýär. Eýranyň nebit ministri Eýranyň we Türkmenistanyň gaz kompaniýalarynyň arasynda täze şertnama baglaşmagyň mümkinçilikleri baradaky soraga jogap berdi. "Bu sorag iki ýurduň arasyndaky uzak möhletleýin gatnaşyklaryň çäginde kesgitlener" diýip, MEHR habar gullugy Zanganeniň sözüne salgylanýar. Eýranyň Nebit ministri, Eýran bilen Türkmenistanyň gaz dawasyndaky käbir düşnüksizlikleri düşündirip, bu şertnama Eýran Yslam Respublikasynyň hem, Nebit ministrliginiň hem gol çekmändigini, munuň Eýranyň Milli Gaz Kompaniýasy bilen Türkmen Gaz Kompaniýasynyň arasyndaky söwda şertnamasydygyny we Eýranyň Milli gaz kompaniýasynyň iberilýän çig mal üçin töleg tölemändigi sebäpli gazyň Türkmenistan tarapyndan kesilmegi bilen baglanyşykly düşünişmezlikler we jedeller bilen baglanyşyklydygyny aýtdy diýip, tabnak.ir internet-neşiri ýazýar. Ýakynda Halkara Arbitraž Kazyýetiniň (ICA) Eýran-Türkmen gaz dawasy baradaky kararyny yglan edendigini ýatladýarys.
“IRNA, Nebit ministrliginiň we Milli Eýran gaz kompaniýasynyň (NIGC) maglumatlaryna esaslanyp, 2007-nji ýyldan 2013-nji ýyla çenli Türkmenistandan satyn alnan gazyň bahasyny tölemezlikde günäkärlenendigini mälim etdi. Heniz ähli jikme-jiklikleri aýan edilmedik karara laýyklykda, Eýran bu berginiň aşagyndan çykmak üçin Aşgabada 2 milliard dollara golaý töleg tölemäge borçly edildi".
Şeýle hem Halkara Arbitraž Kazyýetiniň düzgünlerine görä, iki tarap hem ylalaşmasa, Nebit ministrligi we Milli Eýran gaz kompaniýasy kazyýetiň kararynyň jikme-jiklikleriniň çap edilmejekdigini nygtady.
Ýadymyzda bolsa, Eýran bilen Türkmenistanyň arasyndaky gaz dawasy 2017-nji ýylda, eýran tarapynyň Türkmenistan Eýran Yslam Respublikasyna gaz üpjünçiligini 1-nji ýanwardan bes etdi diýen habary bilen baglanyşykly ýüze çykypdy. Muňa jogap hökmünde Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi Aşgabadyň Eýranyň ozal iberilen gaz üçin bergisi sebäpli gaz üpjünçiligini azaltmaga mejbur bolandygyny aýdypdy. Uzaga çeken gepleşiklere garamazdan, taraplar özara ylalaşyga gelip bilmediler we «Türkmengaz» döwlet konserni Halkara Arbitraž Kazyýetine ýüz tutmaga mejbur boldy.
