Fransiýadaky Fontenblo köşgi «Galamyňyzy alyň-da, Mariýa-Antuanettä hat ýazyň!» diýen uly göwrümli çäräniň çäginde takmynan 4 müň hat aldy. Bu başlangyç Lýudowik XVI we Fransiýanyň soňky höküm süren şazenany bilen baglanyşykly taryhy ýyla bagyşlanandyr. Görnükli şazenanyň aradan çykanyna 240 ýyldan gowrak wagt geçse-de, ol häzirler hem adamlaryň göz öňüne dowamly döwürleriň nyşany bolmagynda galýar.
Çäre nähili guraldy?
Taslama 2026-njy ýylyň ýanwar aýynda başlandy. Köşge gelýän syýahatçylara we ähli isleg bildirýänlere fransuz şazenanyna hat ýazmak we ony onuň halaýan şäherýaka kabulhanalarynyň birine ibermek teklip edilýär.
Fontenblo köşgünde, dükanlaryň ýanynda guramaçylar «buduar» – adatça diňe zenanlar üçin niýetlenen kiçijik, owadan salon döretdiler. Ol ýerde her kim öz hatyny ýazyp bilýär. Guramaçylaryň sözlerine görä, hatlar örän dabaraly we hormatly äheňde ýazylýar. Olaryň köpüsi: «Siziň beýik merhemetliňiz!» diýen ýüzlenme bilen başlaýar.
Hatlar diňe bir Fransiýanyň ýaşaýjylaryndan däl, eýsem ABŞ we Kanada ýaly beýleki ýurtlardan hem gelýär. 
Bu başlangyjy XVIII asyryň taryhy boýunça ýöriteleşen taryhçy Sesil Berli teklip etdi.
– Aslynda-da taryh janlandyrylan wagty has gyzykly bolýar. Men çyndan täsir galdyrmak üçin hat usulyny ulanmalydygyma çalt düşündim. Hat şazenan bilen arabaglanyşyk gurmaga we ony has ýakyndan duýmaga kömek edýär – diýip, ol öz maksadyny düşündirýär.
Köşgüň kommunikasiýa boýunça direktory Silwen Mulen gelen hatlaryň möçberiniň garaşylandan hem geçendigini boýun aldy we: «Bu başlangyç biziň özümizi-de geň galdyrýan üstünlige eýe boldy» diýip belledi.
Taryhy baglanyşyk: Mariýa-Antuanetta we Fontenblo
2026-njy ýylda Mariýa-Antuanettanyň Fontenblo köşgüne eden soňky saparyna 240 ýyl doldy. Rezidensiýanyň özi Parižden günorta-gündogara tarap takmynan 60 km uzaklykda ýerleşýär. 1770–1786-njy ýyllar aralygynda patyşa maşgalasy ýerli tebigatdan we Wersaldakydan has ýönekeý köşk düzgünlerinden lezzet almak üçin bu ýere 17 gezek gelipdirler. Bu sene mynasybetli ýylyň dowamynda köşkde mowzuklaýyn sergiler, gezelençler we konsertler meýilleşdirildi.
Müdimi medeni nyşan
Mariýa-Antuanetta adamsy Lýudowik XVI-niň jezalandyrylmagyndan birnäçe aý soň, 1793-nji ýylyň 16-njy oktýabrynda gilotinde başy kesilip jezalandyryldy. Ölüminden soň onuň keşbi syýasy maksatlar üçin köp gezek ulanyldy: monarhiýanyň dikeldilen döwründe şöhratlandyrylsa, üçünji respublika döwründe garalandy.
XX asyrda şazenan dünýäniň medeni nyşanyna öwrüldi:
Ol barada 70-e golaý film düşürildi.
Fransiýadan daşarda onuň şahsyýeti köplenç hormat bilen kabul edilýär (guramaçylar ABŞ we Kanadadan gelýän hatlaryň köplügini-de şonuň bilen düşündirýärler).
Şazenana bolan gyzyklanma häzir hem güýjüni ýitirenok. Iki ýyl ozal onuň ömrüniň soňky ýyllary barada «Tupan» atly fransuz-italýan filmi çykdy, 2022-nji ýyldan bäri bolsa onuň Werala gelşi barada gürrüň berýän «Mariýa-Antuanetta» serialy görkezilýär.
Hat kabul edilişik 4-nji iýula çenli dowam eder. Çäre tamamlanandan soň, guramaçylar iň owadan we täsirli hatlary saýlap alyp, olary aýratyn ýygyndy görnüşinde çap etmegi meýilleşdirýärler.
Fontenblo köşgüne kagyz görnüşinde hat ibermek isleýänler şu salgyny ulanýarlar:
Marie-Antoinette, Château de Fontainebleau – 77300 Fontainebleau.
