BMG-niň Uniwersitetiniň Suw, daşky gurşaw we saglyk instituty (UNU-INWEH) emeli aň hem-de bulut tehnologiýalary senagatynyň ösüşiniň daşky gurşawa ýetirýän ekologik täsirlerini jikme-jik beýan edýän täze hasabatyny neşir etdi.
Elektrik energiýasynyň sarp ediliş çaklamalary
Gözlegçileriň çak etmegine görä, 2030-njy ýyla çenli dünýädäki maglumat merkezleri, takmynan, 945 TWt·sag elektrik energiýasyny sarp eder. Bu görkeziji Pakistanyň, Bangladeşiň we Nigeriýanyň bilelikdäki bir ýyllyk sarp edýän energiýasyndan üç esse diýen ýaly köpdür. Hasabatda bellenilişi ýaly, geçen ýyl serwer stansiýalarynyň sarp eden energiýasy Saud Arabystany ýaly aýratyn döwletleriň görkezijilerinden hem ýokary boldy.
Esasy ekologik howp hasaplaýyş kuwwatlyklaryny sowatmak zerurlygy bilen baglanyşyklydyr. Çaklamalara görä, şu onýyllygyň ahyryna çenli emeli aň infrastrukturasyna Afrikanyň Sahara çölünden günortadaky sebitlerinde ýaşaýan 1,3 milliard adamyň gündelik durmuş hajatlaryna barabar mukdarda süýji suw gerek bolar.
Ýer meselesi we «ýaşyl energetika paradoksy»
Maglumat merkezlerini ýerleşdirmek we olara degişli bolan energiýa ulgamlaryny döretmek üçin 2030-njy ýyla çenli 14 250 inedördül kilometrden gowrak ýer gerek bolar, bu bolsa Belgiýanyň bütin meýdanynyň, takmynan, ýarysyna deňdir. Şol bir wagtda, bu desgalary ekologik taýdan arassa energiýa çeşmelerine geçirmek synanyşyklary hem täze kynçylyklary döredýär. Alymlar muny «ýaşyl energetika paradoksy» diýip atlandyrýar:
Bio-ýangyçlaryň ulanylmagy CO2 zyňyndylaryny 70% azaldýar, ýöne şol bir wagtyň özünde suwuň sarp edilişini 30 esse ýokarlandyrýar we çig maly ösdürip ýetişdirmek üçin onlarça esse köp ýeri talap edýär.
Bu ylmy gözlegiň esasy awtory Miriam Açel munuň howply illýuziýany döredýändigini, sebäbi atmosfera goragynyň derýalaryň guramagyna we ýerli ekoulgamlaryň weýran bolmagyna getirýändigini nygtady.
Häzirki netijeler we sanly deňsizlik
Ekologik taýdan ýetýän zyýanly täsirler eýýäm häzir ýüze çykyp başlady:
- Irlandiýada maglumat merkezleri bütin ýurduň elektrik energiýasynyň 20 göteriminden gowragyny sarp edýär, şol sebäpli hem ýerli häkimiýetler täze merkezleri gurmak üçin berilýän rugsatlary çäklendirdi.
- Meksikada we Urugwaýda gurakçylyk döwründe IT-infrastrukturasyny has-da giňeltmek meýilnamalary ýerli ilatyň uly nägileligine sebäp boldy.
- Halkara energetika agentliginiň maglumatlaryna görä, emeli aňyň esasy kuwwatlyklary dünýäniň 32 sany ýurdunda (öňdebaryjylar ABŞ we Hytaý) jemlense-de, ekologik çykdajylar we elektron galyndylaryň üýşmegi ýaly meseleler bilen, esasan, ösüp barýan döwletler ýüzbe-ýüz bolýar.
BMG-niň bilermenleri täze taslamalary diňe bir «nol uglerod zyňyndylary» baradaky hasabatlar bilen çäklenmän, has toplumlaýyn seljermäge çagyrýar. Häzirki wagtda tehnologiýa ägirtleri, şol sanda Nvidia kompaniýasy önümçilik kuwwatlyklaryny has-da artdyrmak üçin täze ylalaşyklary baglaşmagyny dowam edýär, şoňa görä-de, planetanyň fiziki serişdeleriniň gutarmak meselesi gün-günden has howply ýagdaýa öwrülýär.
