NASA kosmos agentligi Aýyň günorta polýusynda gurnaljak geljekki ylmy bazanyň esasy tehniki bölekleriniň täze çyzgylarynyň ýakyndan tanyşdyrylyşyny geçirdi.
Tanyşdyrylyşyň iň esasy üns çeken bölegi – «Artemis» maksatnamasynyň çäginde ýükleri we kosmonawtlary daşamak üçin niýetlenen CLV-1 we Pegasus atly iki sany dolandyrylýan täze rower boldy.
Bu baza taslamasy, 2028-nji ýylda amala aşyrylmagyna garaşylýan «Artemis IV» missiýasynyň çäginde adamlaryň Aýyň ýüzüne gaýdyp barmagyna taýýarlyk görmegiň möhüm bölegi hasaplanylýar. Şol wagta çenli binalaryň iň esasy gurallary Aýa eltilmelidir. Aý bazasynyň gurluşyk işleri üç tapgyra bölünýär: 2029-njy ýyla çenli, 2029-njy ýyldan 2032-nji ýyla çenli hem-de 2032-nji ýyldan soňky döwür.
Häzirki wagtda NASA diňe birinji tapgyryň meýilnamalaryny doly aýan etdi. Bu döwürde jemi 25 sany älem uçuşy meýilleşdirilip, olaryň 21-si sap enjamlary daşamaga sarp ediler. Äkidiljek ýükleriň umumy agramy takmynan 4 tonna bolup, munuň uly bölegini hut şu täze rowerler emele getirer. Ulaglaryň ikisi hem Aýyň ýüzüne gurnalan ýagdaýda eltiler.
CLV-1 – 4 metr uzynlygyndaky dolandyrylýan rower bolup, ol hem ekipažly, hem özbaşyna işläp bilýär. Onuň iň ýokary tizligi sagatda 10 km aralyga ýetýär. Bu enjamy taýýarlamak baradaky şertnama 219 million dollar diýlip bahalandyrylýar.
Pegasus oňa görä has çalt hereket edýän ulag bolar. Ol takmynan 1 tonna ýük göterijilik ukybyna we 200 kilometre çenli ätiýaçlyk ýoluna eýe bolup, sagatda 15 km tizlige çenli alyp bilýär.
Bu iki roweri hem Aýa eltmek baradaky 188 million dollarlyk uly şertnamany ýerine ýetirmekde Jeff Bezosyň Blue Origin kosmos kompaniýasy üstünlikli hukuk gazandy.
Mundan başga-da, NASA guramasy «MoonFall» atly täze ylmy taslamanyň konsepsiýasyny görkezdi. Taslama boýunça Aýa dört sany ýörite reaktiw enjam iberiler. Bu enjamlar Aýyň ýüzünde ýokary bökmek usulynda geljekde kosmos gämileriniň gonjak ýerlerini öwrenmek üçin esasy synag we barlag işlerini geçirerler. Esasy gözleg wezipesini tamamlanlaryndan soň, bu enjamlar ýene-de şol ýerlerde awtonom işleýän durnukly ylmy stansiýalar hökmünde öz işlerini dowam etdirerler.
