Amerikaly inženerler suw ýa-da ýuwujy serişde ulanmazdan, eşikleri arassalamagyň tehnologiýasyny işläp düzdüler, bu tehnologiýa geljekde Aýa we Marsa adamly ugradylýan missiýalarda ulanylyp bilner. Sowuk plazmanyň esasynda döredilen enjam suwuň we sarp edilýän materiallaryň çäkli şertlerinde matalary dezinfeksiýa etmek üçin niýetlenendir.
Häzirki wagtda kosmonawtlar Halkara Kosmos Stansiýasynda eşiklerini ýuwup bilmeýärler. Ulanylan zatlar ýük kosmos gämilerinde zyňyndy görnüşinde hapalar bilen bilelikde iberilýär we olar Ýeriň atmosferasynda ýanyp gidýär. Bu usul täze zatlaryň yzygiderli iberilip durulýandygy sebäpli orbital missiýalar üçin mümkin bolup biler, ýöne Marsa uzak möhletli missiýalar üçin bu amatsyzdyr.
Bu işläp düzme Hantswil şäherindäki Alabama uniwersitetinden inženerler Geýb Sýuý we Marşal adyndaky kosmos uçuşlary merkeziniň işgäri Çelsi Kassili tarapyndan hödürlendi. Tehnologiýa Wiskonsinde geçirilen Astrobiologiýa konferensiýasynda görkezildi.
Bu enjam "ýuwujy sapança" meňzeýär. Ol geliý, howa we suw bugunyň garyndysyny döredýär, onuň içinden elektrik razrýady geçýär. Bu bolsa kislorod ionlaryny öndürýär, olar mikroorganizmleriň okislendiriji stresse sezewar bolmagyna we öýjükleriň zeperlenmegine sebäp bolýar.
Barlagçylaryň sözlerine görä, bu usul ultramelewşe şöhleleri bilen işläp bejermekden has netijeli bolup biler, sebäbi käbir mikroblar ultramelewşe şöhlelere çydap bilýärler, şol bir wagtyň özünde okislendiriji strese doly çydamly mikroorganizmlere heniz gabat gelinmedi.
Synag wagtynda plazma çüwdürimi pagta matany bir millilitrde takmynan 250 000 spora koloniýasy bilen arassalady. Arassalaýyşdan soň, koloniýalaryň sany takmynan 60 000-e çenli azaldyldy.
Barlagçylar sowuk plazmanyň matany zaýalamaýandygyny we adam üçin howpsuzdygyny öňe sürýärler. Enjamyň häzirki görnüşi bir santimetrden az giňlikdäki mata bölegini arassalaýar, şonuň üçin inženerler has uly modelleriň — plazma kir ýuwujy maşynynyň we wakuum modully üsti arassalamak ulgamynyň üstünde işleýärler.
Işläp düzüjileriň pikirine görä, bu tehnologiýa geljekki Aý we Mars bazalarynyň infrastrukturasynyň möhüm bölegine öwrülip biler, ol ýerde egin-eşikleri, mebelleri we mata örtüklerini köp suw sarp etmezden arassalamaly bolar.
