Alymlar Grand-Kanýonyň emele gelmegi barada täze nazary pikiri hödürlediler: onuň takmynan 6,6 million ýyl mundan ozal gadymy kölüň daşmagy bilen emele gelen bolmagy mümkin. Bu barlagyň netijeleri Science žurnalynda çap edildi.
Barlaglara görä, Kolorado derýasy şol wagt uly köle guýupdyr. Suwuň derejesi ýokarlananda, ol platodan agyp, günbatara akyşyna, kem-kemden gaýalary ýumrup, kanýon emele getiren bolmagy mümkin.
Gadymy kölüň ýerleşýän ýerindäki çökündiler we gaýa nusgalary munuň subutnamasy boldy. Barlagçylar 19 ýerdäki gumdaşlary öwrendiler we sirkon kristallarynyň ýaşyny seljerdiler. Olaryň düzümi takmynan 6,6 million ýyl mundan ozal suwuň Kolorado derýasyndan basseýne akyp başlandygyny görkezdi.
Öňler kanýon birneme soň emele gelendir we onuň käbir bölekleri bolsa onlarça million ýyl mundan ozal emele gelendir diýip hasaplanýardy. Şeýle-de bolsa, alymlar derýanyň beýik Kaýbab platosyndan nädip geçip bilendigini düşündirmäge köp wagtdan bäri synanyşýarlar.
Täze gipoteza gadymy kölüň bolandygyny tassyklaýar, ýöne suwuň böwsüp geçiş mehanizmini takyk düşündirip bilmeýär. Kolorado derýasynyň, ýokarky akymynyň ugruny üýtgetmezden öň, nireden akandygy baradaky mesele hem açyk bolmagynda galýar.
