Iň "arassa": astronomlar rekord derejede pes elementli ýyldyz tapdylar

  • 13.04.2026 11:01
  • 1.8k+

Çikago uniwersitetiniň talyplarynyň topary agyr elementleriň rekord derejede az mukdaryna eýe bolan SDSS J0715-7334 ýyldyzyny tapdylar. Bu şu wagta çenli belli bolan iň “arassa” ýyldyzdyr.

Barlagçylaryň berýän maglumatlaryna görä, ýyldyz milliardlarça ýyl mundan ozal Uly Magellan Buludynyň galosynda emele gelip, soňra Akmaýanyň Ýoly galaktikasyna göçüpdir. Ol häzir Ýerden takmynan 80 000 ýagtylyk ýyly uzaklykda ýerleşýär.

Alymlar Beýik Partlamadan soň Älemde ilkibaşda iň ýönekeý elementleriň - wodorodyň we geliýiň peýda bolandygyny düşündirýärler. Olardan ilkinji ýyldyzlar emele gelipdir. Soňra, olaryň ewolýusiýasy we partlamalary arkaly astronomlaryň metallar diýip atlandyrýan has agyr elementleri peýda bolupdyr.

"Astronomlaryň Älemdäki metallar diýip atlandyrýan ähli has agyr elementleri ýyldyzlaryň içinde termoýadro reaksiýalaryndan başlap, has täze partlamalaryna we örän dykyz ýyldyzlaryň çaknyşmalaryna çenli ýyldyz prosesleri netijesinde emele gelipdir" - diýip, Çikago uniwersitetiniň professory Aleks Ji aýdýar.

SDSS J0715-7334-iň düzüminde Günde tapylan metallaryň diňe 0,005% -iniň bardygy anyklandy. Bu öňki rekord eýesindäki metallaryň mukdaryndan iki esseden hem gowrak az.

Bu ylmy barlagyň netijeleri Nature Astronomy žurnalynda çap edildi.


şu gün 17:07
195

Elektromagnit impulslary deňiz jandarlarynyň ömrüni uzaltmaga kömek etdi

Gysga wagtlyk elektrik impulslarynyň yzygiderli täsir etdirilmegi deňiz jandarlary bolan assidiýalaryň saglygynyň uzak wagtlap gowulanmagyna we olaryň ömrüniň ep-esli uzalmagyna getirýär. Amerikaly alymlaryň......

04.06.2026 19:55
5.5k+

Günde bolup geçen ýokary derejeli X partlamasy Ýerde magnit tupanlaryny güýçlendirer

3-nji iýunda Günde birnäçe güýçli partlama bolup gecdi, şondan soň birnäçe plazma buludy Ýere tarap ugur aldy. Alymlar olaryň özara täsiriniň planetanyň magnitosferasyna güýçli täsir edip biljekdigini......

04.06.2026 18:07
6.7k+

Özbegistanda tapylan gadymy çaga kelleçanagynda operasiýa yzy ýüze çykaryldy

Özbegistanly we italiýaly alymlar gadymy gonamçylykda kelleçanagy deşilen bäş ýaşly çaganyň galyndylaryny tapdylar. Barlagçylar bu operasiýany Merkezi Aziýanyň çäginde mälim bolan iň gadymy, şeýle-de tutuş......

02.06.2026 12:47
5.9k+

Ýere azyndan 20 asteroid "assyrynlyk bilen" ýetip gelýär

Indiki aýyň dowamynda Ýeriň golaýyndan azyndan 20 asteroidiň geçmegine garaşylýar, emma hakykatda olaryň sany has köp bolup biler. Bu barada Nowosibirsk Döwlet Uniwersitetiniň “Wega” obserwatoriýasynyň......