Teruel ýepiskoplygynyň arhiwinden 1485-nji ýyla degişli bolan örän seýrek inkunabula (çap maşynynyň ilkinji döwürlerinde çap edilen kitap) tapyldy. Bu kitapda lukman we astrolog Diego de Torresiň 1485-nji ýylyň 16-njy martynda boljak Günüň tutulmasyndan nähili aman galmalydygy baradaky maslahatlary ýerleşýär.
Şol döwürde Günüň tutulmagy diňe bir tebigy hadysa däl-de, eýsem mergi we beýleki köpçülikleýin keselleriň alamaty hasaplanypdyr. Hut şol sebäpli-de, awtor halkyň gorkusyna basalyk bermek ýörite gollanma taýýarlapdyr.
Diego de Torres bu kitabynda öz döwürdeşlerine Gün tutlmasyndan öňinçä ak çakyry zyňyp, diňe gyzyl çakyr içmegi, ýumurtga we balyk iýmekden saklanmagy, şeýle-de kesel degmez ýaly, elleri we öýleri uksusly (sirke) suw bilen ýuwmagy, gelýän derdi-beladan sowulmak üçin işjeň gezelenç etmegi maslahat beripdir.
Gyzykly tarapy, kitapda gözleri goramak barada hiç zat aýdylmaýar. Sebäbi şol wagtlar Gün tutulmasy şeýle bir eýmenç görnüpdir welin, hiç kim bu hadysany açyk göz bilen synlamaga milt edibem bilmändir.
Torresiň bu işiniň tapylmagy Ispaniýada 2026, 2027 we 2028-nji ýyllarda garaşylýan doly Gün tutulmalary bilen gabat geldi. Ýöne Euronews-iň örän jaýdar belleýşi ýaly, indi bar zat başgaça. Ýagny, XV asyrda adamlar Gün tutulmadan gorkup, ýaşaýan ýerlerini terk eden bolsalar, bu gün syýahatçylar täsin tebigy hadysanyň merkezinde bolmak üçin on müňlerçe ýewro sarp etmäge-de taýýardyr.
Bu taryhy taýdan gymmatly kitabyň dünýä boýunça bary-ýogy iki sany nusgasy bar. Olaryň birinjisi Kaliforniýada (doly däl görnüşde), ikinjisi bolsa Teruelde tapylan, şu gürrüňi edilýän nusga bolup, ol biziň günlerimize çenli gaty gowy ýagdaýda saklanyp galypdyr.
