Birleşen Milletler Guramasynyň 2026-njy ýyla çenli demografiýa çaklamalaryna esaslanýan täze maglumatlary dünýäniň dürli sebitlerinde ilatyň ortaça ýaşyny görkezýär. Bu görkeziji ilatyň ýarysynyň görkezilen ýaşdan uly, ýarysynyň bolsa has ýaşdygyny görkezýär.
Iň ýokary ortaça ýaşyň Ýewropada 43,1 ýaş bolmagyna garaşylýar. Köp Ýewropa ýurtlary eýýäm häzirden işe ukyply adamlaryň sanynyň azalmagy hem-de pensiýa we saglygy goraýyş ulgamlaryna düşýän agramyň artmagy bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar.
Bu ýagdaý birnäçe faktorlara baglydyr. Ýewropada dogluşyň derejesi ilatyň tebigy çalşygy üçin zerur bolan derejeden pes bolmagynda galýar. Şol bir wagtyň özünde, ömrüň dowamlylygy artýar. Netijede, gartaşan adamlaryň paýy kem-kemden artýar.
Italiýa, Germaniýa we Ispaniýa ilaty iň köp "garraýan" ilatly ýurtlaryň arasynda: olaryň ortaça ýaşy eýýäm kyrkyň ortalaryna golaýlaşýar ýa-da ondan geçýär.
Demirgazyk Amerikada ortaça ýaşyň 38,9 ýaş bolmagyna garaşylýar. Bu sebit hem deňeşdirme boýunça "garry" hasaplanýar, ýöne onuň ilaty Ýewropanyň ilatyndan has ýaş. Immigrasiýa we ýokary dogluş derejesi garramak prosesini bölekleýin haýalladýar.
Okeaniýada ortaça ýaş - 33,6 ýaş. Günorta Amerikada hem şuňa meňzeş görkezijä syn edilýär: 32,1 ýaş. Aziýada ortaça ýaş 32,8 ýaş diýlip çaklanylýar, emma sebitiň içinde uly tapawutlar bar: Ýaponiýa we Günorta Koreýa ýaly çalt garraýan jemgyýetlerden başlap, Günorta we Günorta-Gündogar Aziýanyň birnäçe ýurtlaryndaky ýaş ilata çenli.
Afrika ortaça ýaşy 19,5 ýaş bolan iň ýaş sebit bolmagynda galýar. Bu dogluşyň derejesiniň ýokarydygy we ilatyň sanynyň çalt ösýändigi bilen baglanyşyklydyr. Geljekki onýyllyklarda Afrikanyň birnäçe ýurdunda işe ukyply adamlaryň sanynyň ep-esli artmagyna garaşylýar. Eger bu ösüş bilime, infrastruktura we ykdysadyýete maýa goýumlary bilen birlikde amala aşyrylsa, ol uzak möhletli ösüşiň möhüm faktoryna öwrülip biler.
