Alymlar Gün partlamalaryny onuň sesinden çaklamagy öwrendiler

  • 13.03.2026 19:52
  • 2.8k+

Birmingem we Ýel uniwersitetleriniň alymlary Güne 40 ýyldan gowrak wagtyň dowamynda edilen gözegçilikleriň netijesinde toplanan maglumatlary seljerdiler. Olar onuň akustiki titremeleriniň ýyldyzyň içinde bolup geçýän prosesleri öňünden çaklamakda ulanylyp bilinjekdigi baradaky netijä geldiler.

Gün plazmasynda gabalan ses tolkunlary ýyldyzyň titremesini döredýär, bu bolsa onuň içki gatlaklarynyň ýagdaýyny partlamalar bolmazdan has öň kesgitlemek üçin ulanylyp bilner.

Bu barlagda BiSON ulgamyndaky alty teleskopdan alnan maglumatlar ulanyldy. Barlagçylar Gün siklleriniň arasyndaky dört asuda döwri, ýagny 21-nji aýlawdan 25-nji aýlawlara çenli barladylar. Taryhda iň çuň we uzyn hasaplanýan 2008-2009-njy ýyllaryň asudalygyna aýratyn üns berildi.

Seljermeler Günüň içki gurluşynda üýtgeşmeleriň şu görünýän asuda döwürde bolandygyny görkezdi. Daşky gatlaklardaky sesiň tizligi ýokarlandy we geliý süýşmesi diýilýän ýerden gelýän signal adatdakysyndan has güýçli boldy. Bu bolsa gazyň basyşynyň we temperaturasynyň ýokarydygyny, şeýle hem magnit meýdanlarynyň gowşaýandygyny görkezýär.

Bu proseslere düşünmek kosmosyň howasyny öňünden çaklamak üçin möhümdir. Gün partlamalary we plazma zyňyndylary radio aragatnaşygyny bozup, hemralary hatardan çykaryp biler. Bu barlag asuda döwürlerde akustik yrgyldamalaryň üýtgemeleriniň geljekde Günüň işjeňliginiň iň ýokary derejeleriniň güýjüni kesgitlemek üçin ulanylyp bilinjekdigini görkezdi.


düýn 20:39
3.9k+

Pomidorlar "gygyrýar": alymlar ösümlikleriň seslerini ýazga aldylar

Ösümlikler agyryny duýanda özboluşly "gykylyk" çykarýarlar. Tel-Awiw uniwersitetiniň alymlary 2023-nji ýylda pomidor we temmäki ösümlikleri bilen geçirilen synaglar wagtynda olaryň azar berlende çykarýan......

27.04.2026 18:12
4.4k+

Ýagşyň sesi şalynyň gögerişini çaltlaşdyrýar

Amerikaly alymlar ýagşyň sesiniň şaly tohumlarynyň gögerişini çaltlaşdyryp biljekdigine göz ýetirdiler. Barlagyň netijesine görä, düşýän damjalardan çykýan akustiki tolkunlar ösümligiň öýjüklerinde titremäni......

25.04.2026 12:54
2.5k+

Grand-Kanýonyň peýda bolmagyny gadymy kölüň daşmagy bilen baglanyşdyrdylar

Alymlar Grand-Kanýonyň emele gelmegi barada täze nazary pikiri hödürlediler: onuň takmynan 6,6 million ýyl mundan ozal gadymy kölüň daşmagy bilen emele gelen bolmagy mümkin. Bu barlagyň netijeleri Science......

24.04.2026 14:31
2.8k+

Günde X2.5 derejeli güýçli partlama bolup geçdi

Şu gün sagat 06:07-de (Aşgabat wagty bilen) Günde X2.5 derejeli partlama hasaba alyndy. Bu ýagdaý, soňky iki ýarym aýyň dowamyndaky iň güýçli hadysalaryň biridir. Şoňa meňzeş derejedäki partlama (X4.2) iň......