Alymlar Gün partlamalaryny onuň sesinden çaklamagy öwrendiler

  • şu gün 19:52
  • 545

Birmingem we Ýel uniwersitetleriniň alymlary Güne 40 ýyldan gowrak wagtyň dowamynda edilen gözegçilikleriň netijesinde toplanan maglumatlary seljerdiler. Olar onuň akustiki titremeleriniň ýyldyzyň içinde bolup geçýän prosesleri öňünden çaklamakda ulanylyp bilinjekdigi baradaky netijä geldiler.

Gün plazmasynda gabalan ses tolkunlary ýyldyzyň titremesini döredýär, bu bolsa onuň içki gatlaklarynyň ýagdaýyny partlamalar bolmazdan has öň kesgitlemek üçin ulanylyp bilner.

Bu barlagda BiSON ulgamyndaky alty teleskopdan alnan maglumatlar ulanyldy. Barlagçylar Gün siklleriniň arasyndaky dört asuda döwri, ýagny 21-nji aýlawdan 25-nji aýlawlara çenli barladylar. Taryhda iň çuň we uzyn hasaplanýan 2008-2009-njy ýyllaryň asudalygyna aýratyn üns berildi.

Seljermeler Günüň içki gurluşynda üýtgeşmeleriň şu görünýän asuda döwürde bolandygyny görkezdi. Daşky gatlaklardaky sesiň tizligi ýokarlandy we geliý süýşmesi diýilýän ýerden gelýän signal adatdakysyndan has güýçli boldy. Bu bolsa gazyň basyşynyň we temperaturasynyň ýokarydygyny, şeýle hem magnit meýdanlarynyň gowşaýandygyny görkezýär.

Bu proseslere düşünmek kosmosyň howasyny öňünden çaklamak üçin möhümdir. Gün partlamalary we plazma zyňyndylary radio aragatnaşygyny bozup, hemralary hatardan çykaryp biler. Bu barlag asuda döwürlerde akustik yrgyldamalaryň üýtgemeleriniň geljekde Günüň işjeňliginiň iň ýokary derejeleriniň güýjüni kesgitlemek üçin ulanylyp bilinjekdigini görkezdi.


09.03.2026 00:37
3.2k+

Solar Orbiter kosmos apparaty Günüň arka tarapyndan ilkinji suratlary ugradyp başlady

Solar Orbiter kosmos apparaty Günüň arka tarapynyň — Ýerden synlap bolmaýan sebitiniň şekillerini ugradyp başlady. Suratlar alymlaryň apparatyň orbitasyna esaslanyp, öňünden çaklan möhletlerinde gelip gowuşdy. Häzirki wagtda görüş burçy heniz 180 gradusa ýetmedik hem bolsa, alnan şekilleriň sag tarapynyň takmynan üçden iki bölegi eýýäm Ýerdäki teleskoplardan gizlin duran Gün sebitini görkezýär...

06.03.2026 16:26
6.5k+

Üstýurt düzlüginde möýüň täze görnüşi tapyldy: Karakumosa ustyurtica

Özbegistanyň Garagalpagystan böleginde, Üstýurt düzlüginiň gündogarynda ylym üçin nätanyş bolan täze möý görnüşi ýüze çykaryldy. Möjek-möýler maşgalasyna degişli bolan bu täze görnüş baradaky maglumatlar Arachnology halkara ylmy žurnalynda neşir edildi...

04.03.2026 16:19
4.5k+

Çybynlaryň «adam kastyna çykanyna» 1,8 million ýyl bolupdyr

Biologlar mör-möjekleriň DNK-syny seljerip, çybynlaryň adamy çakmak arkaly iýmitlenip başlamagynyň takmynan 1,8 million ýyl mundan ozal Günorta-Gündogar Aziýada ýüze çykandygy baradaky netijä geldiler. Çybynlar adam üçin iň wehimli mör-möjekler hasaplanylýar...

02.03.2026 14:33
4.9k+

Ýer ýüzündäki arylaryň görnüş sany çak edilişinden köp bolup çykdy

Dünýäde ýabany arylaryň köpdürlüligi 26 müňden-de gowrak görnüşi öz içine alýar. Nature Communications žurnalynyň habar bermegine görä, bu san ozalky çaklamalardan 18-25% köpdür. Awstraliýaly biologlar topary global we sebitleýin derejelerde statistik barlag geçirdiler...